Książki
Krzysztof Łagojda, Cztery filary stalinizacji. Ziemia kłodzka w czasach systemu totalitarnego 1948–1956, Wrocław–Warszawa 2024, 904 s. + 24 s. wkł. zdj., ISBN 978-83-8229-990-8
Publikacja w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN: „Struktury i metody działania aparatu bezpieczeństwa w Polsce 1944–1989/90”.
Książka Krzysztofa Łagojdy dotyczy rozwoju stalinizmu na ziemi kłodzkiej w latach 1948–1956. System został scharakteryzowany z uwzględnieniem czterech najważniejszych filarów: partii komunistycznej, gospodarki, propagandy i aparatu represji. Dodatkowo Autor dzięki szerokiej kwerendzie źródłowej i różnym metodom badawczym dokonuje analizy porównawczej reżimu stalinowskiego na prowincji, uzyskane wyniki zestawia zaś z innymi regionami kraju. Odpowiada na pytanie, czy na prowincji istniała szansa na powstanie lokalnej odmiany systemu stalinowskiego.
Zbigniew Stanuch, ks. Grzegorz Wejman, Jan Paweł II w Szczecinie. Przygotowania do wizyty, jej przebieg i przesłanie, Szczecin-Warszawa 2024, 224 s. + 24 s. wkł. zdj., ISBN 978-83-8229-899-4
W historiografii Kościoła katolickiego jest wiele opracowań poświęconych pielgrzymkom Jana Pawła II do Polski, zarówno w ujęciu ogólnopolskim, jak i regionalnym. Uwagę przykuwają nie tylko obszerne syntezy, w których wątek papieski ukazany został w szerszym kontekście relacji państwo–Kościół, ale również edycje źródeł. Pod tym względem Pomorze Zachodnie nie wypada gorzej od innych regionów Polski. Jedyna wizyta Ojca Świętego w Szczecinie, do której doszło 11 czerwca 1987 r., doczekała się wielu publikacji. Rodzi się pytanie, skoro jest tak wiele prac poświęconych pielgrzymce Jana Pawła II do Szczecina, to z jakiego powodu zdecydowano się na wydanie kolejnej? W tym wypadku nie chodzi tylko o to, że dotychczas nie powstała jeszcze monografia na ten temat i niniejsza ma na celu wypełnienie tej luki. Zasadniczym powodem napisania tej książki jest decyzja metropolity szczecińsko-kamieńskiego abp. Andrzeja Dzięgi o udostępnieniu wszystkich dokumentów powstałych w związku z przygotowaniami do papieskiej wizyty, aktualnie przechowywanych w Archiwum Kurii Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej w Szczecinie. Dotychczas ten ciekawy materiał historyczny był wykorzystywany w niewielkim stopniu. Pojedyncze dokumenty wyzyskano przy okazji pisania artykułów naukowych lub popularnonaukowych, jednak nigdy w tak dużym stopniu jak przy opracowaniu tejże monografii.
Krystyna Heska-Kwaśniewicz, Zdzisława Mokranowska, Ja i moje książki – to jedno. Rozważania o pisarstwie Zofii Kossak, IPN, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa 2024, 728 s., ISBN 978-83-8229-983-0 (IPN), 978-83-67587-25-9 (FRSE)
Seria wydawnicza: Literatura i Pamięć.
Ja i moje książki to jedno. Rozważania o pisarstwie Zofii Kossak to publikacja niezwykle potrzebna zarówno ze względu na pamięć o pisarce, jak i z powodu oczekiwań czytelników, którzy nierzadko mogą ulegać opiniom fałszującym znaczenie twórczości, a także często poszukują busoli wskazującej punkty orientacyjne dla interpretacji dzieł literackich, oczekują podpowiedzi na temat przydatnych w lekturze kontekstów czy wreszcie liczą na unaocznienie istotnych aspektów i wymiarów czytanych książek. Autorki skupiły się na oświetleniu tych zdarzeń z życia pisarki, które stanowiły węzłowe punkty jej życiorysu. Podobnie postąpiono z przywoływanymi tu utworami. Ich dobór nie jest dziełem przypadku. Ilustrują one wypowiedzi autorek, dotykających najważniejszych dla pisarki zagadnień, zdarzeń, miejsc i ludzi.
Komiksy i łamigówki
Krzysztof Wyrzykowski, Sławomir Zajączkowski, Monte Cassino 1944. Bitwa Dziesięciu Armii, Warszawa 2024, 88 s., ISBN 978-83-8229-999-1
Bitwa o klasztor Monte Cassino – będący częścią niemieckiej linii umocnień zwanej linią Gustawa to jedna z najkrwawszych odsłon II wojny światowej. Począwszy od stycznia 1944 r. przez pięć kolejnych miesięcy umocnienia niemieckie starali się przełamać Amerykanie, Brytyjczycy, Francuzi, Marokańczycy, Algierczycy, Nowozelandczycy (w tym także Maorysi), Hindusi i Gurkhowie. Ostatecznie wszystkie ataki zakończyły się fiaskiem i ogromnymi stratami, sięgającymi 50 tys. żołnierzy. Dopiero wejście do walki 2 Korpusu Polskiego i jego dwa szturmy z 12 i 18 maja 1944 r. doprowadziły do przełamania linii Gustawa i otwarcia aliantom drogi na Rzym. Zwycięstwo pod Monte Cassino stało się symbolem determinacji Polaków w walce o należne im miejsce w powojennej Europie.
Hubert Ronek, Bitwa pod Monte Cassino 1944 r. – Łamigłówki, Warszawa 2024, 44 s., ISBN 978-83-8376-009-4
Seria wydawnicza: „Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939–1946”
Zeszyt ćwiczeń i łamigłówek nawiązujący tematyką do zeszytu 4. serii komiksowej „Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939-1946”. Czytelnicy wraz z bohaterami komiksu uczestniczą w ważnych wydarzeniach z czasów II wojny światowej. Rozwiązując rysunkowe, matematyczne i słowne zagadki, jednocześnie utrwalają wiedzę historyczną.
Bitwa pod Monte Cassino 1944 r., scenariusz Tomasz Robaczewski, rysunki Huber Ronek, koncepcja serii, wkładka historyczna i konsultacja historyczna Tomasz Łabuszewski, Warszawa 2015, 42 s. (seria „Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939–1944”, zeszyt 4)
Antek Srebrny to prawdziwy żołnierz 2 Korpusu Polskiego – w dodatku żołnierz do zadań specjalnych. Polegają one na udaremnianiu niecnych planów przeciwników. Gra idzie teraz obardzo wysoką stawkę. Oddziały polskie szykują się właśnie do najważniejszej batalii na wojennym szlaku – bitwy o klasztor Monte Cassino. W przygotowaniach bierze udział nawet „kapral Wojtek” – I nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że jest nim prawdziwy miś. Niebawem ma się rozpocząć szturm, poprzedzony ostrzałem artyleryjskim. Na czas trzeba więc dostarczyć amunicję. Kto będzie chciał pokrzyżować plany polskich żołnierzy? Czy należy bać się „zielonych diabłów”? Kto dołączy do oddziału Antka? Na wszystkie te pytania znajdziesz odpowiedź w czwartym zeszycie serii „Wojenna odyseja Antka Srebrnego1939–1944” – Bitwa pod Monte Cassino 1944 r.
Czasopisma
„Biuletyn IPN” nr 5/2024 – Monte Cassino
„Jak dzieci w roku 2100 uczyć się będą [polskiej] historii, to z całej II wojny światowej zostaną tylko Monte Cassino i Powstanie Warszawskie” – napisał niegdyś ojciec Józef Maria Bocheński. Coś w tym jest, dlatego przypominając cztery bitwy pod Monte Cassino, a zwłaszcza tę czwartą – polską, zwycięską, przedstawiamy jednocześnie wysiłek zbrojny Polaków na wielu frontach II wojny światowej.
Towarzyszymy polskim dywizjonom myśliwskim w Wielkiej Brytanii, tworzeniu baz przerzutowych nieopodal Brindisi w południowych Włoszech, jesteśmy z I Dywizją Pancerną gen. Maczka w Normandii. Wspominamy o losie cywilów, którzy wyszli z nieludzkiej ziemi z Armią Andersa. Wśród nich trudno pominąć sporą grupę artystów, aktorów teatralnych i filmowych. To oni zadbali o życie kulturalne w naszych bazach wojskowych. Oni też uwiecznili szlak Armii gen. Andersa.
„Biuletyn IPN” nr 6/2024 – 1979–1989
W czerwcowym „Biuletynie IPN” przypominamy przełomowe lata: 1979 i 1989. Komunizm nie upadł sam. Pogrążał się w absurdach politycznie sterowanej gospodarki, ale nie miał zamiaru zejść ze sceny.
Do pożegnania komunizmu walnie przyczyniła się pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Polski w 1979 roku. To ona zapoczątkowała ostatni etap polskiej drogi do wolności, zakończony upadkiem systemu totalitarnego w krajach podległych Związkowi Sowieckiemu.
Agonia systemu trwała, była rozciągnięta w czasie. Przeszliśmy jeszcze przez tragedię stanu wojennego, który miał zabić wszelkie nadzieje.
W końcu jednak komuniści zrozumieli, że ich statek nieuchronnie tonie. W Okrągłym Stole upatrywali szansę na utrzymanie władzy. Część strony opozycyjnej uważała, że daje on szansę na poszerzenie sfery wolności, inni traktowali go jako zdradę ideałów.
„Biuletyn IPN” nr 4/2024 – Katyń – prawda i kłamstwo
Katyń – prawda i kłamstwo – to hasło kwietniowego numeru „Biuletynu IPN”. W kwietniu i maju 1940 r. funkcjonariusze NKWD wymordowali ok. 22 tys. polskich jeńców wojennych i więźniów. Po odkryciu i ujawnieniu zbrodni przez Niemców wiosną 1943 r. Sowieckie Biuro Informacyjne ogłosiło komunikat oskarżający o ten mord Niemców, a Goebbelsa o szerzenie bredni wymierzonych przeciwko Związkowi Sowieckiemu. Do dziś wielu Rosjan wierzy w rozpowszechnione wtedy kłamstwo katyńskie.
Miało to być założycielskie kłamstwo komunistycznej Polski.
Przez kilkadziesiąt lat w powojennych encyklopediach polskich pisano Katyń – miejsce masowej zbrodni hitlerowskiej. Bezwzględnie usuwano i niszczono pomniki i tablice pamiątkowe, na których Katyń związany był z rokiem 1940. Oczywistością było, że w 1940 roku na Ziemi Smoleńskiej nie było żadnych Niemców, więc zbrodni mogli dokonać tylko Sowieci.
Na warszawskich Powązkach panowie w długich płaszczach usuwali wszelkie kartki z nazwą Katyń. Cóż z tego, jeśli we wszystkie tradycyjne święta narodowe, a także w święto Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny nad nieoznakowaną Dolinką Katyńską biła łuna światła od setek ciasno, jeden przy drugim ustawianych zniczy. Taka jest Polska. Pamięci o zbrodni katyńskiej nie udało się zniszczyć. Przetrwała. Dziś przypominamy prawdę i kłamstwo o Katyniu.