Instytut Pamięci Narodowej

W Warszawie, wydarzenia upamiętniające rotmistrza Witolda Pileckiego miały miejsce w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL przy ul. Rakowieckiej 37. W ramach obchodów zaprezentowano monodram Przemysława Tejkowskiego „Melduję Tobie Polsko. Rotmistrz Pilecki” – w formie emocjonalnej, opartej na faktach relacji żołnierza.

Następnie odprawiona została Msza Święta w intencji rotmistrza. Bohatera uczczono również podczas uroczystego Apelu Pamięci przy Ścianie Śmierci.

W wydarzeniach uczestniczyli m.in. zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk oraz dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianna Garnik.

Na warszawskim Żoliborzu dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek złożył kwiaty pod pomnikiem rotmistrza Witolda Pileckiego, a także zapalił znicz przed tablicą pamiątkową na znajdującej się w sąsiedztwie pomnika kamienicy przy Al. Wojska Polskiego 40. Z mieszkania w tym budynku, 19 września 1940 r., Pilecki został wyprowadzony przez Niemców rozpoczynając swoją misję dotarcia do KL Auschwitz w celu utworzenia obozowej konspiracji i przekazania światu informacji o niemieckim ludobójstwie.

Rotmistrz Witold Pilecki

25 maja 1948 r. o godz. 21.30 komuniści zabili jednego z najdzielniejszych obrońców Niepodległej. Żołnierza Armii Krajowej, organizatora ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, uczestnika powstania warszawskiego.

Służbę Polsce rozpoczął w czasie wojny z bolszewikami w 1920 r. Walczył podczas kampanii wrześniowej 1939 r., a następnie w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego. W 1940 r., wykonując misję zleconą przez dowództwo ZWZ, dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, by zdobyć informacje o zbrodniach Niemców i zorganizować konspirację niepodległościową. Na skutek zagrożenia dekonspiracją podjął decyzję o ucieczce, którą udało mu się szczęśliwie przeprowadzić.

W 1944 r. walczył w powstaniu warszawskim, w zgrupowaniu Chrobry II. Od 1945 r. służył w 2. Korpusie Polskim we Włoszech, skąd – decyzją gen. Władysława Andersa – wrócił do Polski, by odtworzyć rozbite po działaniach wojennych struktury wywiadowcze, działające dla Rządu RP na Uchodźstwie. Został aresztowany w maju 1947 r., osadzony w areszcie śledczym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie i poddany okrutnemu śledztwu. Mimo tortur do końca zachował żołnierską postawę. Pozostał wierny dewizie: Bóg, Honor, Ojczyzna.

Pokazowy proces przed komunistycznym sądem trwał dwa tygodnie. Rtm. Pilecki i jego podwładni zostali skazani za „szpiegostwo”. Orzeczono trzy kary śmierci i kilka długoletniego więzienia. Ostatecznie Tadeuszowi Płużańskiemu i Marii Szelągowskiej kary śmierci zamieniono na dożywotnie więzienie. Rtm. Pilecki został zamordowany strzałem w potylicę, wieczorem 25 maja 1948 r. Ciało złożono w nieoznaczonym miejscu na warszawskich Powązkach.

Przed II wojną światową Witold Pilecki gospodarował w rodzinnym majątku w Sukurczach. Organizował pomoc społeczną, kółka rolnicze i kursy przysposobienia wojskowego. Założył rodzinę. Rozwijał zdolności artystyczne: rysował, malował, pisał wiersze…

Do 1989 r. wszelkie informacje o dokonaniach i losie Witolda Pileckiego podlegały w PRL ścisłej cenzurze. W lipcu 2006 r. prezydent Lech Kaczyński, w uznaniu zasług Witolda Pileckiego i jego oddania sprawom ojczyzny, odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego. W 2013 r. został pośmiertnie awansowany na pułkownika.

Znicze pamięci w całym kraju

• Alwernia, Klasztor oo. Bernardynów – pod tablicą pamiątkową;
• Białystok, XI LO im. rtm. W. Pileckiego przy ul. A. Grottgera 9, w którym znajduje się miejsce upamiętnienia patrona szkoły;
• Bochnia (woj. małopolskie), Rynek 2 – tablica pamięci;
• Chorzów-Batory, przy Dębie Pamięci „Witold”, znajdującym się na skwerze imienia Rotmistrza Witolda Pileckiego;
• Częstochowa, al. Wolności 33 – tablica poświęcona rtm. Witoldowi Pileckiemu;
• Gdańsk, pomnik rtm. W. Pileckiego obok Muzeum II Wojny Światowej;
• Goleniów, uroczystość pod pomnikiem rtm. W. Pileckiego;
• Gorzów Wielkopolski, pomnik rtm. W. Pileckiego;
• Inowrocław, ul. rtm. Witolda Pileckiego;
• Jodłówka (woj. małopolskie), tablica pamięci rtm. Witolda Pileckiego w Publicznej Szkole Podstawowej im. Rotmistrza Witolda Pileckiego;
• Katowice, tablica poświęcona rtm. Witoldowi Pileckiemu na skwerze im. rtm. Witolda Pileckiego;
• Kierz Niedźwiedzi, tablica pamiątkowa przed budynkiem Szkoły Podstawowej im. Rotmistrza Witolda Pileckiego;
• Koszalin, pomnik rtm. Witolda Pileckiego przy ul. rtm. Witolda Pileckiego 8;
• Kraków, pod popiersiem rtm. W. Pileckiego w Galerii Wielkich Polaków XX wieku, w parku Jordana o godz. 21.30;
• Krasocin, pod tablicą pamiątkową znajdującą się w budynku Zespołu Placówek Oświatowych im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Krasocinie;
• Lublin, Zamek Lubelski;
• Łagiewniki (woj. dolnośląskie), pomnik Witolda Pileckiego, plac między ulicami Kłodzką i Nadrzeczną;
• Łódź, Pomnik Ofiar Komunizmu;
• Malbork, Tablica pamięci Rotmistrza Pileckiego;
• Nielepice (woj. małopolskie), Park im. rtm. Witolda Pileckiego;
• Nowy Wiśnicz (woj. małopolskie), Dworek w Koryznówce;
• Olsztynek, tablica pamięci przy Szkole Podstawowej nr 2 im. rtm. Witolda Pileckiego przy ul. Ostródzkiej 2;
• Opole, pomnik rtm. Witolda Pileckiego przy ul. rtm. Witolda Pileckiego;
• Oświęcim, pomnik przy Małopolskiej Uczelni Państwowej im. Rotmistrza Witolda Pileckiego;
• Poznań, w podcieniach dziedzińca klasztoru dominikanów, pod tablicą upamiętniającą rtm. Pileckiego;
• Radom, pod tablicą upamiętniającą rotmistrza Witolda Pileckiego umieszczoną na budynku Zespołu Szkół Samochodowych w Radomiu, który jest patronem tej szkoły;
• Rzeszów, pod tablicą pamięci na Osiedlu Franciszka Kotuli przy Rondzie im. rtm. Witolda Pileckiego;
• Słubice (woj. lubuskie), Panteon Pamięci Żołnierza Polskiego;
• Szczecin, odsłonięcie tablicy upamiętniającej rtm. W. Pileckiego na gmachu Technikum Ekonomicznego w Szczecinie im. rtm. W. Pileckiego;
• Śrem, Park Śremskich Odlewników, pod pomnikiem rtm. Pileckiego;
• Tyniec (woj. małopolskie), ul. Bogucianka – pod tablicą pamiątkową;
• Warszawa, Powązki Wojskowe – symboliczny grób rtm. Witolda Pileckiego w kwaterze „Łączka”;
• Warszawa, pomnik rtm. Witolda Pileckiego przy Alei Wojska Polskiego na warszawskim Żoliborzu;
• Warszawa, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów PRL;
• Wieluń (woj. łódzkie) – przy popiersiu w parku im. rtm. W. Pileckiego;
• Wrocław, pomnik Witolda Pileckiego, który znajduje się przy promenadzie Staromiejskiej;
• Żyznów (woj. podkarpackie) – Szkoła Podstawowa im. rtm. Witolda Pileckiego – tablica upamiętniająca rtm. W. Pileckiego.