Kongres to niezwykłe wydarzenie, okazja do spotkania, wymiany poglądów i doświadczeń, a także integracji środowisk polonijnych rozsianych po świecie. Do Jachranki przybyło łącznie blisko 500 uczestników z 40 krajów. Na I Światowy Kongres Edukacji i Nauki Polskiej za Granicą zostali zaproszeni nauczyciele, edukatorzy, animatorzy i wykładowcy z polskich placówek oświatowych.
Najważniejszym celem, dla którego organizatorzy skupili w jednym miejscu osoby działające na rzecz edukacji i nauki polskiej za granicą, było wypracowanie konkretnych propozycji systemowych rozwiązań, które następnie zostaną przekazane Ministrowi Edukacji i Nauki. W wydarzeniu wziął udział Instytut Pamięci Narodowej.
Biuro Nowych Technologii IPN z oczywistych względów było obecne w trakcie trwania Kongresu. Nowe technologie oferują niezwykłe możliwości edukacyjne i umiejętnie wykorzystane mogą wzmocnić więzi ekspatriantów z Polską, a także przyczynić się do zachowania polskiej tożsamości poza granicami kraju. Dla wszystkich uczestników Kongresu, Biuro Nowych Technologii przygotowało Strefę Nowych Technologii, w której znalazły się nasze projekty: „Gra Szyfrów” o wojnie polsko-bolszewickiej i dokonaniach polskich kryptologów, „Szybowcowa ‘87” o działalności podziemnej Solidarności Walczącej, a także hologramy i materiały edukacyjne (podcasty, quizy, scenariusze lekcji historii) wspierające proces nauczania historii Polski. Różnorodne projekty przygotowane przez Biuro Nowych Technologii, wskazały przybyłym na Kongres nauczycielom i menedżerom kultury polskiej za granicą, jak w atrakcyjny i nowoczesny sposób opowiadać o polskiej historii. 7 lipca dyrektor Biura Nowych Technologii Magdalena Hajduk w trakcie godzinnych warsztatów nakreśliła szerszy kontekst zagadnienia rewolucji technologicznej z perspektywy działalności Instytutu Pamięci Narodowej i zapoznała słuchaczy z wynikami badań Instytutu zawartymi w raportach z 2022 i 2023 roku, a także z najważniejszymi działaniami edukacyjnymi Biura Nowych Technologii IPN, wykorzystującymi nowoczesne technologie (gry edukacyjne i aplikacje, maraton HISTHACK, projekt „Cyfrowi Bohaterowie”, pakiet materiałów edukacyjnych dla nauczycieli). Udział w spotkaniach z osobami znającymi specyfikę i uwarunkowania pracy oświatowo-naukowej za granicą sprzyjał nawiązywaniu wartościowych kontaktów i rozpoznaniu potrzeb w zakresie pielęgnowania kultury i tożsamości polskiej.
W trakcie Kongresu można było zapoznać się z przestrzenną ekspozycją multimedialną prezentującą wybrane nabytki pozyskane do zasobu w ramach działania projektu Archiwum Pełne Pamięci. Ponadto zaprezentowano fragment wystawy „»Ramię krzep – Ojczyźnie służ«. 135 rocznica powstania Sokolstwa Polskiego w Ameryce” prezentującej oryginalne artefakty otrzymane od Polish Falcons of America z Pittsburgha przybliżające działalność tej zasłużonej polonijnej organizacji. 7 lipca naczelnik Wydziału Gromadzenia i Opracowywania Zasobu Archiwum IPN Teresa Gallewicz-Dołowa przedstawiła założenia, możliwości, obecne działania i perspektywy związane z projektem Archiwum Pełne Pamięci.
Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN omówiło swoją działalność w ramach projektu „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” oraz reagowania na dyfamacje jako przykład prowadzenia efektywnej polityki pamięci. Prelegentami byli dyrektor BWM Agnieszka Jędrzak oraz naczelnik w BWM dr Mateusz Marek.
Instytut Pamięci Narodowej zaprezentował także swoją ofertę wydawniczą w mobilnej księgarni oraz przedstawił działania prowadzone przez Biuro Przystanków Historia IPN.
W części merytoryczno-szkoleniowej obrad Kongresu przewidziano wiele interesujących wykładów ukazujących m.in. działalność szkolnictwa polskiego za granicą. W bogatym programie znalazło się miejsce dla warsztatów dydaktycznych, szkoleń metodycznych i paneli dyskusyjnych.
Głównym organizatorem Kongresu był Instytut Rozwoju Języka Polskiego im. św. Maksymiliana Marii Kolbego. Współorganizatorami byli: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwo Edukacji i Nauki, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą i Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej. Patronat nad wydarzeniem objęła Małżonka Prezydenta RP Agata Kornhauser-Duda.