***Imprezy organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej w ramach obchodów RokuJerzego Giedroycia (2006)
Uchwałą z dnia 28 lipca 2005 roku Sejm Rzeczpospolitej Polskiej ogłosił rok 2006Rokiem Jerzego Giedroycia. W stulecie urodzin wybitnego Polaka oddano hołdRedaktorowi oraz dziełu jego życia.
Instytut Pamięci Narodowej w uznaniu zasług Jerzego Giedroycia - jednej znajwybitniejszych postaci w dziejach powojennej emigracji politycznej postanowiłwłączyć się w te obchody i zorganizować imprezy upamiętniające Redaktora i Jegodorobek. W 2006 roku przypada również stulecie urodzin Juliusza Mieroszewskiego– jednego z najbliższych współpracowników Jerzego Giedroycia oraz sześćdziesiątarocznica założenia Instytutu Literackiego.
W ramach obchodów Roku Jerzego Giedroycia odbyły się:
-
19 maja 2006 r. – promocja książki „Aparat bezpieczeństwa wobec emigracji i Polonii” pod red. Ryszarda Terleckiego i dyskusja panelowa „Paryż – Londyn – Monachium. Bezpieka wobec emigracji politycznej”
-
26 maja 2006 r. – otwarcie wystawy „Przeciwko kilku myślom... co nie nowe. Procesy krajowców za kontakty z paryską »Kulturą«” i dyskusja panelowa „Władze PRL wobec literatów i literatury” – w ramach IV Bałtyckiego Festiwalu Nauki w Gdańsku
Wszystkie informacje o obchodachRoku Jerzego Giedroycia organizowanych przez IPN znajdują się na stronieinternetowej www.ipn.gov.pl
Koordynatorem projektu jest dr Małgorzata Ptasińska-Wójcik, tel. 0-22.431.83.76.
***Jerzy Giedroyc – publicysta, polityk, twórca InstytutuLiterackiego, redaktor paryskiej „Kultury”, „Zeszytów Historycznych” i seriiksiążkowej „Biblioteka Kultury”, urodził się 27 lipca 1906 roku w Mińsku.Ukończył prawo i historię na Uniwersytecie Warszawskim, pracował w ministerstwierolnictwa jako podsekretarz stanu, a w resorcie przemysłu i handlu byłnaczelnikiem wydziału prezydialnego. Redagował pisma: „Bunt Młodych” i„Politykę”.
Po wybuchu II wojny światowej pracował w Bukareszcie w ambasadzie polskiej, wwydziale polskim przy poselstwie chilijskim i w biurze polskim przy poselstwiebrytyjskim. W 1941 roku wstąpił do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackichgen. Stanisława Kopańskiego i brał udział w walkach pod Tobrukiem. Od 1943 rokubył kierownikiem Wydziału Wydawnictw Wojskowych Oddziału Kultury i Prasy 2.Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. W latach 1944-1945 pracował w CentrumWyszkolenia Broni Pancernej w Gallipoli we Włoszech. Dyrektor DepartamentuEuropejskiego Ministerstwa Informacji rządu RP w Londynie w 1945.
W 1946 roku w Rzymie założył przy 2. Korpusie Instytut Literacki. Zainaugurowałon swą działalność „Legionami” Henryka Sienkiewicza oraz „Księgami narodupolskiego i pielgrzymstwa polskiego” Adama Mickiewicza. W czerwcu 1947 rokuukazał się pierwszy numer miesięcznika „Kultura” redagowany przez JerzegoGiedroycia i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Od początku działania JerzegoGiedroycia wspierał niewielki zespół, który tworzyli Józef Czapski, Zofia iZygmunt Hertz oraz Henryk Giedroyc. Jesienią 1947 roku wydawnictwo przeniosłosię do Maisons-Laffitte pod Paryżem, a „Kultura” zajęła pierwszoplanowe miejscew jego działalności.
Na początku 1953 roku Instytut Literacki wydał tom zawierający „Transatlantyk” i„Ślub” Witolda Gombrowicza. Zainicjował nim swoje nowe przedsięwzięcieedytorskie – „Bibliotekę Kultury”, jedną z najważniejszych serii wydawniczych wdziejach kultury polskiej. Ukazały się w niej utwory m.in. „Koniec wiekuideologii” Raymonda Arona, „Etyka i poetyka” Stanisława Barańczaka, „Człowiekzbuntowany” Alberta Camusa, „Na nieludzkiej ziemi” Józefa Czapskiego, „Dziennik”Witolda Gombrowicza, „Raport z oblężonego miasta i inne wiersze” ZbigniewaHerberta, „Piękni dwudziestoletni” Marka Hłasko, „Dziennik pisany nocą” GustawaHerlinga-Grudzińskiego, „Główne nurty marksizmu” Leszka Kołakowskiego,„Zniewolony umysł” Czesława Miłosza, „1984” George’a Orwella, „Doktor Żiwago”Borysa Pasternaka, „Archipelag Gułag” Aleksandra Sołżenicyna, „Czarny polonez”Kazimierza Wierzyńskiego. W 1962 roku wyszedł pierwszy numer „ZeszytówHistorycznych”, poświęconych najnowszej historii Polski i krajów EuropyŚrodkowo-Wschodniej.
Wokół paryskiej „Kultury” Redaktor stworzył krąg współpracowników z JuliuszemMieroszewskim – Londyńczykiem, na czele. Należeli do niego m.in. AndrzejBobkowski, Gustaw Herling-Grudziński – włoski korespondent pisma, Michał Heller,Konstanty A. Jeleński, Czesław Miłosz, Bogdan Osadczuk, Krzysztof Pomian, JerzyPomianowski, Wojciech Skalmowski, Jerzy Stempowski i Leopold Unger –Brukselczyk.
Jerzy Giedroyc zmarł 14 września 2000 roku w Maisons-Laffitte. Do jego śmierciukazało się 636 numerów „Kultury”, 511 tomów „Biblioteki Kultury”, w tym 132numery „Zeszytów Historycznych”. Wystawa „Przeciwko kilku myślom... co nie nowe. Procesy krajowców za kontakty z paryską »Kulturą«”