Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/167294,Debata-naukowa-o-pogromie-Zydow-w-Kielcach.html
28.02.2026, 12:18

Debata naukowa o pogromie Żydów w Kielcach

30 czerwca 2022 roku w kieleckim Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” odbyła się debata naukowa pt. „Pogrom Żydów w Kielcach 4 lipca 1946 r. Między portretem społecznym a dynamiką zajść”. Historycy przedstawili wyniki własnych badań dotyczących wydarzeń antyżydowskich sprzed lat. Spotkanie zakończyła długa dyskusja ze zgromadzoną publicznością.

30.06.2022

Wiedzą i spostrzeżeniami o pogromie dzieliło się trzech historyków. W debacie wzięli udział: profesor Julian Kwiek z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, autor wydanej w 2021 roku książki „Nie chcemy Żydów u siebie. Przejawy wrogości wobec Żydów w latach 1944-1947”, profesor Marek Wierzbicki, badacz z Delegatury IPN w Radomiu i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz dr Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki z Delegatury IPN w Kielcach, który również wygłosił wstępny wykład na temat Pogromu Żydów.

Rozwiązanie zagadki Pogromu Żydów w Kielcach z 4 lipca 1946 roku ma ogromne znaczenie. Mogłoby być ono źródłem analiz możliwych zagrożeń w przyszłości. Myślę, że nie tylko historycy ale także badacze innych nauk, powinni problem tego pogromu wyjaśnić, bo jest on zbyt nietypowy, by przyjąć, że jedna teoria wyjaśnia wszystko – mówił dr Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki z Delegatury IPN w Kielcach.

Historycy biorący udział w debacie opierali się zarówno o wyniki własnych badań, jak i o prace innych badaczy, takich jak prof. Bożena Szaynok czy prof. Joanna Tokarska-Bakir. Podkreślali złożoność problemu i potrzebę dogłębnej analizy tego, co wydarzyło się w związku z tragicznymi wydarzeniami w Kielcach z początku lipca 1946 roku. Odwoływali się również do nieznanych dotąd źródeł, których analiza pozwoliła na zweryfikowanie zdobytej wcześniej wiedzy o pogromie.

Debata została przeprowadzona w ramach cyklu „Relacje polsko-żydowskie w XX wieku. Badania-kontrowersje-perspektywy”. Zorganizowała ją Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach wraz z Instytutem Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego.