Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/1625,Wyklad-Pawla-Knapa-na-spotkaniu-z-cyklu-Westival-Sztuka-Architektury-Szczecin-7-.html
07.04.2026, 05:45

Wykład Pawła Knapa na spotkaniu z cyklu „Westival – Sztuka Architektury” – Szczecin, 7 listopada 2007 r.

07.11.2007

W Szczecinie zainaugurowano cykl spotkań z architekturą pod hasłem „Westival – Sztuka Architektury”. Do udziału w nim zaproszono między innymi Pawła Knapa, pracownika OBEP IPN Szczecin, który 7 listopada 2007 r. przedstawił wykład zatytułowany „Już, nigdy, jeszcze… Podzamcze nieistniejące”.

Szczecińskie Podzamcze to położona najbliżej Odry część Starego Miasta, rozciągająca się u podnóża Wzgórza Zamkowego – niegdyś między mostami Kłodnym i Długim, dziś ten pierwszy w roli granicy zastępuje Trasa Zamkowa. To z Podzamczem związane są najstarsze, wczesnośredniowieczne dzieje Szczecina. Nie sposób też nie zauważyć jego znaczenia w procesie lokacji miasta w XIII w. Przez stulecia stanowiło barwną i żywą dzielnicę portową, wraz z całym Szczecinem przeżywało wzloty i upadki. Zostało potężnie uszkodzone przez alianckie bombardowania w czasie II wojny światowej, a proces destrukcji dopełniła akcja odgruzowania, przeprowadzona, już przez polskich mieszkańców miasta, w piątej i szóstej dekadzie XX w. Niemal zrównane z ziemią i sprowadzone do roli zieleńca z pojedynczymi budynkami rozrzuconymi na jego obszarze, stanowiło przez pół wieku obumarłą część historycznej dzielnicy stolicy Pomorza. Nie brakowało jednak pomysłów na zagospodarowanie Podzamcza, które w istocie było w tym czasie kilkoma hektarami nieużytków.

Paweł Knap przedstawił te koncepcje w kontekście działań podejmowanych przez polskich architektów i urbanistów na terenie całego Starego Miasta. Koncepcje nigdy nie zrealizowane i ciągle budzące kontrowersje oraz czynniki, które o zaniechaniu realizacji przesądziły. Wykładowi towarzyszył pokaz zdjęć ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie oraz Portalu Miłośników Dawnego Szczecina sedina.pl.

Przypomnijmy, iż temat ten poruszony został przez autora na łamach „Biuletynu Instytutu Pamięci Narodowej”, w numerze poświęconym utraconym dobrom kultury (P. Knap, Sylweta zapowiadała się tak korzystnie… Kontrowersje wokół odbudowy szczecińskiego Starego Miasta 1945-1970, „Biuletyn IPN” 2007, nr 3).