W dniach 20–22 lipca 2007 r., staraniem białostockiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej oraz władz samorządowych, w trzech miejscach – w Wilnie, Augustowie i Gibach – odbywały się uroczyste obchody 62. rocznicy obławy augustowskiej. W dniu 20 lipca (piątek) w Wilnie, w siedzibie Muzeum Ofiar Ludobójstwa przy ul. Aukų 2a (mieszczącym się w budynku dawnego KGB w Wilnie) Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, dr hab. Janusz Kurtyka, otworzył wystawę „Zaginieni w obławie augustowskiej (lipiec 1945 r.)” przygotowaną przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Białymstoku. Patronat honorowy nad tym dniem obchodów objęli Prezes Instytutu Pamięci Narodowej i Dyrektor Centrum Badania Eksterminacji i Ruchu Oporu na Litwie.
W uroczystości, która rozpoczęła się o godz. 16.00 udział wzięli m.in.: Stanisław Cygnarowski – Konsul Generalny RP w Wilnie, Waldemar Tomaszewski – Poseł na Sejm RL, Tadeusz Andrzejewski – doradca premiera Litwy, Jarosław Niewierowicz – wiceminister spraw zagranicznych Litwy, Artur Liudkovski– wicemer Wilna, Michał Mackiewicz – prezes Związku Polaków na Litwie. Jako pierwszy głos zabrał Eugenijus Peikštenis – Dyrektor Muzeum prezentując cele i działalność Muzeum, następnie Prezes IPN Janusz Kurtyka przedstawił sytuację podziemia AK-owskiego na terenie Wileńszczyzny i Białostocczyzny odnosząc się do tematu wystawy. Oprócz grona zaproszonych gości i przedstawicieli mediów obecna była międzynarodowa grupa osób zwiedzających muzeum. Tuż po otwarciu dyrektor Peikštenis zaprosił wszystkich zebranych do zwiedzenia muzeum. Otwarcie cieszyło się sporym zainteresowaniem mediów – telewizja litewska przygotowała reportaż, obecnych było wielu dziennikarzy z litewskiej prasy i radia. Wcześniej, tego samego dnia w południe, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej i polski Konsul Generalny na Litwie – Stanisław Cygnarowski oraz przedstawiciele Instytutu obecni w Wilnie wraz z władzami organizacji polskich na Litwie, złożyli wieniec na grobie Matki i serca Józefa Piłsudskiego na Rossie. Następnie Prezes odbył spotkanie z przedstawicielami organizacji polskich na Litwie, polskimi parlamentarzystami i przedstawicielami litewskich władz państwowych i samorządowych.
W dniu 21 lipca (sobota) o godz. 1400 w sali konferencyjnej hotelu „Warszawa” w Augustowie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Pierwszy rok władzy sowieckiej na Białorusi, Litwie i w Polsce”, podczas której referaty wygłosiło 6 uczestników, w tym czworo z zagranicy. Na konferencji prowadzonej przez dr. hab. Cezarego Kuklo, dyrektora białostockiego Oddziału IPN, jako referenci wystąpili:
- Witali Barabasz „Działania władz komunistycznych skierowane przeciwko Białorusinom w latach 1944–1945”, - Arvydas Anušauskas „Działania władz komunistycznych skierowane przeciwko Litwinom w latach 1944–1945”, - Piotr Łapiński „Działania władz komunistycznych skierowane przeciwko Polakom w latach 1944–1945”, - Aleksander Krawcewicz, który zaprezentował referat Aleksandra Smalanczuka „Działania władz komunistycznych z lat 1944 – 1945 w pamięci Białorusinów”, - Edita Jankauskiene „Działania władz komunistycznych z lat 1944–1945 w pamięci Litwinów”, - Jan Jerzy Milewski „Działania władz komunistycznych z lat 1944–1945 w pamięci Polaków.”
W konferencji udział wzięli m.in.: dr hab. Janusz Kurtyka – Prezes IPN, podpułkownik Włodzimierz Chupka – przedstawiciel Prezydenta RP z Biura Bezpieczeństwa Narodowego, Jarosław Schabieński – Wicewojewoda Podlaski, poseł Andrzej Fedorowicz, Jarosław Zieliński – Poseł na Sejm RP, Sekretarz Stanu w MSWiA, Dariusz Gabrel – Dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Mieczysław Bagiński – Przewodniczący Sejmiku Województwa Podlaskiego, Franciszek Wiśniewski – Starosta Powiatu Augustowskiego, Barbara Bojaryn – Wiceprezes Zarządu Polskiego Radia Białystok S.A., Eugeniusz Simson – Związek Sybiraków Oddział w Augustowie, Roman Czepe - Burmistrz Łap. Wśród słuchaczy znalazło się także kilkuosobowe grono historyków z Litwy. Po referatach odbyła się dyskusja. Wieczorem, odbyło się okolicznościowe spotkanie z harcerzami przebywającymi na obozie w bazie Chorągwi Podlaskiej ZHP w Stańczykach k/Gołdapi. Pracownicy OBEP IPN Białystok w malowniczej scenerii Suwalszczyzny przeprowadzili gawędę w trakcie harcerskiego ogniska, podczas której przedstawili tło historyczne wydarzeń jakie miały miejsce tuż po zakończeniu II wojny światowej na terenie Suwalszczyzny, Augustowszczyzny oraz Ziemi Sokólskiej w lipcu 1945 roku. Druhny i druhowie wysłuchali opowieści, po której zadawali pytania związane z tematem spotkania oraz działalnością IPN.
Dalsza część uroczystości odbyła się w niedzielę 22 lipca w Gibach pod symbolicznym Krzyżem – Pomnikiem. Spotkanie – o godzinie 11.00 – rozpoczęła msza św. koncelebrowana pod przewodnictwem abpa Sławoja Leszka Głódzia, metropolity warszawsko-praskiego, przez bpa Tadeusza Płoskiego, ordynariusza polowego WP oraz bpa Romualda Kamińskiego, sufragana ełckiego. Homilię wygłosił bp Tadeusz Płoski. Po mszy św. został odczytany apel poległych, a kompania reprezentacyjna wojska oddała salwę honorową, po której nastąpiło złożenie wieńców przez przedstawicieli najwyższych władz państwowych i samorządowych. W imieniu Prezydenta RP uczynił to ppłk Włodzimierz Chupka z Biura Bezpieczeństwa Narodowego. W imieniu Prezesa IPN wieniec złożyli – prok. Dariusz Gabrel z KŚZpNP oraz prof. Cezary Kuklo Dyrektor IPN w Białymstoku. Rząd Rzeczpospolitej Polskiej reprezentował wiceminister MSWiA – Jarosław Zieliński. Z wieńcami pod Krzyżem-Pomnikiem byli także obecni przedstawiciele Sejmu i Senatu RP – wicemarszałek Senatu RP - Krzysztof Putra oraz posłowie: Józef Klim, Andrzej Fedorowicz. Władze województwa podlaskiego reprezentowali: wojewoda Bohdan Paszkowski i wicewojewoda Jarosław Schabieński. Wieńce złożyli także przedstawiciele władz powiatowych i gminnych ze współorganizatorem uroczystości Janem Kramniczem wójtem gminy Giby. W niedzielnych obchodach liczny udział wzięli harcerze z Chorągwi Podlaskiej ZHP i Okręgu Mazowieckiego ZHR przebywający na obozach w okolicach Sejn i Gołdapi. Wśród młodzieży harcerskiej rozprowadzone zostały okolicznościowe mapy i pamiątkowe plakietki przygotowane przez OBEP IPN w Białymstoku.
Partnerami białostockiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w przygotowaniu trzydniowych uroczystości rocznicowych, oprócz wymienionego Centrum Badania Eksterminacji i Ruchu Oporu na Litwie, byli Starosta Powiatu Sejneńskiego, Starosta Powiatu Augustowskiego, Burmistrz Augustowa, Wójt Gminy Giby, Proboszcz Parafii Rzymskokatolickiej w Gibach.
***
Po zakończeniu II wojny światowej w Europie, w lipcu 1945 r. wojska sowieckie oraz współpracujące z nimi oddziały Ludowego Wojska Polskiego i funkcjonariuszy komunistycznego aparatu bezpieczeństwa przeprowadziły obławę na Augustowszczyźnie, Sejneńszczyźnie, Suwalszczyźnie i w północnej części Sokólszczyzny. W wyniku tych działań zatrzymano kilka tysięcy mieszkańców podejrzanych o kontakty z partyzantką niepodległościową. Część z nich po przesłuchaniach wróciła do domów, natomiast około 600 osób zostało wywiezionych w nieznanym kierunku i wszelki ślad po nich zaginął. Do dziś, mimo usilnych starań podejmowanych przez Instytut Pamięci Narodowej, nie znamy losów ofiar obławy. Wydarzenia rozgrywające się w lipcu 1945 r. głęboko wryły się w pamięć mieszkańców Polski północno-wschodniej. Mimo upływu lat wciąż budzą żywe zainteresowanie Polaków, o czym świadczy wybudowany latem 1991 r. w Gibach pomnik ku czci zaginionych.