Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/1314,Otwarcie-wystawy-Z-najwieksza-brutalnoscia-Zbrodnie-Wehrmachtu-w-Polsce-IXX-1939.html
20.03.2026, 00:13

Otwarcie wystawy „Z największą brutalnością… Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce IX–X 1939” – Chojnice, 3 czerwca 2007 r.

03.06.2007
Chojnice są kolejnym miastem, w którym można oglądać wystawę „Z największą brutalnością… Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce IX–X 1939”. Otwarcie odbyło się dn. 3 czerwca 2007 r. w Chojnickim Domu Kultury przy ul. Swarożyca 1.

Wystawa ukazuje zbrodnie armii niemieckiej popełnione na ziemiach polskich w okresie pierwszych dwóch miesięcy drugiej wojny światowej. Jej celem jest także uzupełnienie wystaw hamburskiego Instytutu Badań Społecznych „Wojna na wyniszczenie. Zbrodnie Wehrmachtu 1941–1944”. Wiele środowisk w Niemczech uznało te ekspozycje za szarganie świętości i zamach na dobre imię niemieckiego żołnierza. Wywołały one szeroką dyskusję na temat roli Wehrmachtu w drugiej wojnie światowej. Wykazały jednoznacznie, iż w niemieckiej pamięci historycznej dominuje stereotyp, według którego zbrodnie popełniali członkowie SS i funkcjonariusze formacji policyjnych, żołnierze frontowi zaś walczyli przestrzegając prawa wojennego i z szacunkiem dla przeciwnika. Podważając ów stereotyp, hamburskie wystawy przyczyniły się do utrwalenia innego fałszywego mitu, jakoby działania Wehrmachtu nabrały zbrodniczego charakteru dopiero od czerwca 1941 r., po ataku na Związek Sowiecki. Tymczasem armia niemiecka od pierwszego dnia wojny prowadziła działania z pogardą dla międzynarodowych konwencji, a „rycerscy” żołnierze Wehrmachtu dopuszczali się licznych przestępstw na jeńcach wojennych i ludności cywilnej. Na wystawie pokazano przykłady zbrodni, za które bezspornie odpowiedzialni są żołnierze niemieccy. Popełnili je od 1 września do 25 października 1939 r., a więc w czasie funkcjonowania tzw. administracji wojskowej, kiedy to Wehrmacht sprawował władzę zwierzchnią nad okupowanymi terenami i ponosił pełną odpowiedzialność prawną za działania wszystkich formacji i instytucji Trzeciej Rzeszy na zajętym przez Niemców terytorium II Rzeczypospolitej.

Otwarcia wystawy dokonała dyrektor Chojnickiego Domu Kultury Halina Gawrońska, a w problematykę wystawy wprowadził pracownik OBEP IPN w Gdańsku Michał Sempołowicz. Wystawę przygotowało Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej oraz Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie.