Nawigacja

Oddziałowa Komisja w Rzeszowie (stan na listopad 2021 r.)

Śledztwa w toku

Śledztwo zbrodniczej działalności funkcjonariuszy WUBP w Rzeszowie, polegającej na fizycznym i moralnym znęcaniu się nad osobami, przeciwko którym prowadzono postępowania karne (S 8.2000.Zk).

Śledztwo podjęto 10 listopada 2000 r. W ramach śledztwa wyjaśniane są okoliczności bezprawnych zachowań funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Rzeszowie wobec osób przetrzymywanych w areszcie tego Urzędu, które były pociągnięte do odpowiedzialności karnej. Z akt śledztwa sukcesywnie wyłączane są materiały odnoszące się do poszczególnych wątków postępowania przygotowawczego dotyczących czynów, których dopuścili się poszczególni funkcjonariusze WUBP w Rzeszowie. Wątki te kończone są zazwyczaj sporządzaniem aktów oskarżeń przeciwko poszczególnym osobom.

Śledztwo w sprawie zbrodniczej działalności funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krośnie w latach 1944 – 1956 (S 28/01/Zk).

Celem tego postępowania  wszczętego 11 maja 2001r. jest przede wszystkim ustalenie danych personalnych pokrzywdzonych przetrzymywanych w aresztach PUBP w Krośnie, w stosunku do których funkcjonariusze tego Urzędu dopuszczali się bezprawnych zachowań, wyjaśnienie okoliczności dopuszczenia się tych czynów, a także ustalenie ich sprawców.

Aby osiągnąć te cele prowadzone są kwerendy w dokumentacji archiwalnej wytworzonej przez PUBP w Krośnie, dokonywane są przesłuchania ustalonych pokrzywdzonych. Ponadto prokurator prowadzący śledztwo gromadzi informacje o przebiegach służby byłych funkcjonariuszy tego Urzędu, a także zapoznaje się z aktami postępowań karnych prowadzonych przeciwko osobom zatrzymanym w aresztach tego Urzędu.

Śledztwo w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności działaczy niepodległościowych oraz fizycznego i psychicznego znęcania się nad nimi przez funkcjonariuszy PUBP w Łańcucie w latach 1944 – 1956 (S 29.2001.Zk).

Śledztwo to wszczęto 9 lipca 2001r. W jego toku wyjaśniane są okoliczności bezprawnych zachowań funkcjonariuszy PUBP w Łańcucie wobec osób przetrzymywanych w tamtejszym areszcie. Na podstawie uzyskanego dotychczas materiału dowodowego skierowano do sądów – po wcześniejszym wyłączeniu poszczególnych spraw do odrębnego prowadzenia – osiem aktów oskarżenia.

Śledztwo w sprawie fizycznego i moralnego znęcania się funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Tarnobrzegu nad osobami zatrzymanymi w aresztach tego Urzędu w latach 1944-1956 (S 50/01/Zk).

Śledztwo podjęto z zawieszenia w dniu 4 czerwca 2001 r. W jego toku wyjaśniane są okoliczności bezprawnych zachowań funkcjonariuszy PUBP w Tarnobrzegu wobec osób przetrzymywanych w tamtejszym areszcie. 

W toku śledztwa prowadzone są kwerendy w dokumentacji archiwalnej wytworzonej przez PUBP w Tarnobrzegu, dokonywane są przesłuchania ustalonych pokrzywdzonych, gromadzone informacje o przebiegach służby byłych funkcjonariuszy tego Urzędu, a także oględziny akt postępowań karnych prowadzonych przeciwko osobom zatrzymanym w aresztach tego Urzędu.

Na podstawie uzyskanego dotychczas materiału dowodowego skierowano do sądów – po wcześniejszym wyłączeniu poszczególnych spraw do odrębnego prowadzenia – pięć aktów oskarżenia.

Śledztwo w sprawie fizycznego i moralnego znęcania się niektórych funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lubaczowie nad osobami zatrzymanymi w aresztach tego Urzędu w okresie od 1944 r. do 1956 r. (S 53/01/Zk).

Śledztwo wszczęto 24 września 2001 r. W toku czynności na podstawie ksiąg aresztowanych PUBP ustalono pokrzywdzonych i dotychczas przesłuchano około 100 świadków. Aktualnie wykonywane są czynności procesowe polegające na dokonywaniu oględzin akt Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie, w celu ustalenia funkcjonariuszy, którzy wykonywali czynności procesowe w konkretnych sprawach i oględzin akt postępowań w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie. Sukcesywnie wyłączane są z akt śledztwa wątki, w których wyjaśniono wszystkie okoliczności znęcania się nad ustalonymi pokrzywdzonymi.

Śledztwo w sprawie fizycznego i moralnego znęcania się funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Nisku nad osobami zatrzymanymi w aresztach tego Urzędu w latach 1944–1956 (S 5.2002.Zk). Śledztwo to wszczęto 20 lutego 2002 r.  W jego toku wyjaśniane są okoliczności bezprawnych zachowań funkcjonariuszy PUBP w Nisku wobec osób przetrzymywanych w tamtejszym areszcie. 

W oparciu o uzyskany dotychczas materiał dowodowy skierowano do sądów – po wcześniejszym wyłączeniu poszczególnych spraw do odrębnego prowadzenia – kilkanaście aktów oskarżenia.

Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w 1947r. przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, a polegającej na przymusowym wysiedlaniu obywateli polskich narodowości ukraińskiej z południowo-wschodnich terenów Polski, w wyniku decyzji organów państwa komunistycznego o przeprowadzeniu akcji „Wisła”, co stanowiło naruszenie prawa człowieka do samostanowienia oraz poważne prześladowanie tych osób z powodu ich przynależności do określonej grupy narodowościowej (S 117/12/Zk).

Śledztwo wszczęte 8 października 2012 r. Obecnie, w toku śledztwa, ustalane są dane personalne osób wysiedlonych w ramach akcji „Wisła” z południowo-wschodnich terenów Polski, które to osoby są następnie przesłuchiwane w charakterze świadków i pouczane o uprawnieniach przysługujących pokrzywdzonym.

Śledztwo w sprawie:

  1.  zbrodni komunistycznych będących jednocześnie zbrodniami przeciwko ludzkości polegających na fizycznym i moralnym znęcaniu się przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa w latach 1946 – 1955  w Rzeszowie, Tarnobrzegu, Przeworsku, Łańcucie, Lubaczowie, Woli Matiaszowej, Sanoku, Przemyślu, Jarosławiu, Lesku, Zahutyniu, Krośnie, Korzenicy, Birczy, Olszanicy, Płazowie, Krecowie, Dobrzance, Cieszanowie, Golcowej, Radymnie, Lublińcu Starym, Jaśle, Gruszowej, Ropience, Wołkowyi, Zagórzu, Brzozowie, Gorajcu, Baligrodzie, Sieniawie, Wojtkowej, Kulasznem, Tyrawie Wołoskiej, Kalniku i Tarnawie Dolnej woj. podkarpackie oraz w Gdyni woj. pomorskie, Łodzi, Tomaszowie Lubelskim, Lublinie, Kosobudach, Żniatyniu woj. lubelskie, Gliwicach i Jaworznie woj. śląskie, Wrocławiu woj. dolnośląskie, Warszawie, Krakowie, Wałczu, Koszalinie  woj. zachodniopomorskie, Bydgoszczy woj. kujawsko-pomorskie oraz w Warężu b. woj. lwowskie nad zatrzymanymi i aresztowanymi Stanisławem D., Józefem Sz., Józefem D., Władysławem M., Tadeuszem K., Tadeuszem N., Michałem Cz., Ludwikiem D., Józefem S., Ludwikiem W., Janem S., Józefem W., Ignacym P., Józefem Sz., Władysławem P., Stanisławem G., Janem Ż., Józefem F., Feliksem G., Janem K., Konstantynem K., Mieczysławem B., Stanisławem D., Romanem N.,  Kazimierzem B., Teodorem F., Kazimierzem W., Stanisławem B., Leonem K., Janem P., Janem Sz., Michałem W., Włodzimierzem S., Teofilem S., Stefanem K., Piotrem Ch., Jerzym W., Katarzyną M., Stefanią Ł., Dymitrem M., Władysławem K., Pawłem W., Wiktorem D., Eugeniuszem O., Anastazją I., Michałem S., Michałem J., Michałem M., Stefanem B., Dymitrem S., Karolem K., Franciszkiem P., Bronisławem P., Aleksandrem M., Władysławem S., Lubomirem T., Aleksandrem K., Stefanem D., Michałem M., Iwanem H., Ireną K., Ewą P., Józefem S., Kazimierzem K., Stanisławem M., Henrykiem S., Zdzisławem Ż., Władysławem L., Stefanem K., Eudokią F., Ludwikiem M., Stanisławem Cz., Kazimierzem Z., Kazimierą Sz., Bazylim W., Edwardem P., Marianem M., Aleksandrem B., Władysławem W., Janem Cz., Józefem W., Stanisławem K., Józefem B., Wasylem K., Bazylim Cz., Józefem M., Władysławem B., Antonim Ż., Edwardem B., Teofilą B., Anną O., Janem T., Michałem O., Mikołajem S., Władysławem R., Julianem K., Edwardem F., Józefem H., Andrzejem L., Kazimierzem O., Józefą P., Stefanem B., Emilem K., Dymitrem D., Jarosławem Sz., Olgą B., Magdaleną M., Eustachym K., Tomaszem M., Stanisławem Z., Wiesławem M., Franciszkiem K. i Stanisławem B. poprzez bicie, kopanie, kierowanie gróźb zabójstwa i pobicia, używanie obelżywych słów, ograniczanie czasu na zjedzenie posiłku, ograniczanie czasu na sen, długotrwałe przesłuchania, a w tym w porze nocnej, umieszczanie w celi wypełnionej wodą i podejmowanie innych bezprawnych działań, co stanowiło  naruszenie nietykalności cielesnej, represje i poważne prześladowania z powodu przynależności  tych osób do określonych grup politycznych, 
  2.  zbrodni komunistycznej polegającej na dokonaniu w lutym 1946 r. w Jureczkowej woj. podkarpackie zabójstwa przy użyciu broni palnej Stefana J. przez żołnierzy Wojska Polskiego, co stanowiło naruszenie jego prawa do życia,
  3. zbrodni komunistycznej polegającej na dokonaniu w lutym 1946 r. w Jureczkowej woj. podkarpackie zabójstwa przy użyciu broni palnej nieznanego żołnierza narodowości niemieckiej przez żołnierzy Wojska Polskiego, co stanowiło naruszenie jego prawa do życia,
  4.  zbrodni komunistycznej polegającej na dokonaniu 24 kwietnia 1946 r. w Tuszowie Narodowym woj. podkarpackie zabójstwa przy użyciu broni palnej Antoniego M. przez  funkcjonariusza Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Mielcu Krzysztofa N., co stanowiło naruszenie jego prawa do życia,
  5. zbrodni komunistycznej popełnionej przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, polegającej na przekroczeniu swej władzy poprzez bezprawne pozbawienie wolności w maju 1947 r. na okres dłuższy niż 14 dni w Olszanicy woj. podkarpackie i Jaworznie woj. śląskie Ignacego P., co stanowiło naruszenie prawa człowieka do wolności, 
  6.  zbrodni komunistycznej popełnionej przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, polegającej na przekroczeniu swej władzy poprzez bezprawne pozbawienie wolności w maju 1947 r. na okres dłuższy niż 14 dni w Olszanicy woj. podkarpackie, Sanoku woj. podkarpackie i Jaworznie woj. śląskie Józefa Sz., co stanowiło naruszenie prawa człowieka do wolności (S 127/14/Zk).

29 grudnia 2014 r. materiały tej sprawy zostały wyłączone ze śledztwa S 6/00/Zk w sprawie zbrodniczej działalności funkcjonariuszy Informacji Wojska Polskiego w latach 1944-1956 w Rzeszowie. Śledztwo to było wielowątkowe. W toku tego śledztwa uzyskano materiały dotyczące  fizycznego i moralnego znęcania się przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa w latach 1946 – 1955  w Rzeszowie, Tarnobrzegu, Przeworsku, Łańcucie, Lubaczowie, Woli Matiaszowej, Sanoku, Przemyślu, Jarosławiu, Lesku, Zahutyniu, Krośnie, Korzenicy, Birczy, Olszanicy, Płazowie, Krecowie, Dobrzance, Cieszanowie, Golcowej, Radymnie, Lublińcu Starym, Jaśle, Gruszowej, Ropience, Wołkowyi, Zagórzu, Brzozowie, Gorajcu, Baligrodzie, Sieniawie, Wojtkowej, Kulasznem, Tyrawie Wołoskiej, Kalniku i Tarnawie Dolnej woj. podkarpackie oraz Gdyni woj. pomorskie, Łodzi, Tomaszowie Lubelskim, Lublinie, Kosobudach, Żniatyniu woj. lubelskie, Gliwicach i Jaworznie woj. śląskie, Wrocławiu woj. dolnośląskie, Warszawie, Krakowie, Wałczu, Koszalinie  woj. zachodniopomorskie, Bydgoszczy woj. kujawsko-pomorskie oraz w Warężu b. woj. lwowskie nad zatrzymanymi i aresztowanymi osobami, a także materiały dotyczące zabójstw przy użyciu broni palnej Stefana J. i nieznanego żołnierza niemieckiego w lutym 1946 r. w Jureczkowej dokonanych przez żołnierzy Wojska Polskiego, zabójstwa przy użyciu broni palnej Antoniego M. dokonanego przez funkcjonariusza Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Mielcu Krzysztofa N. 24 kwietnia 1946 r. w Tuszowie Narodowym woj. podkarpackie, bezprawnego pozbawienia wolności w maju 1947 r. w Olszanicy woj. podkarpackie i Jaworznie woj. śląskie na okres dłuższy niż 14 dni Ignacego P. i bezprawnego pozbawienia wolności w maju 1947 r. w Olszanicy woj. podkarpackie, Sanoku woj. podkarpackie i Jaworznie woj. śląskie na okres dłuższy niż 14 dni Józefa Sz. Celem wyjaśnienia okoliczności tych czynów oraz ustalenia ich sprawców, 21 stycznia 2015 r. wszczęto w tej sprawie śledztwo. 

Śledztwo w sprawie:
zbrodni komunistycznych, wyczerpujących znamiona zbrodni przeciwko ludzkości, popełnionych w latach 1944 – 1956 w Rzeszowie przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, polegających na dokonaniu zabójstw osób o nieustalonych danych personalnych, które zostały osadzone w więzieniu zlokalizowanym na terenie Zamku Lubomirskich, za prowadzenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, co stanowiło represje i poważne prześladowania tych osób (S 361.2021.Zk).

Po zapoznaniu się z aktami śledztwa sygn. S 8.2000.Zk stwierdzono w nich materiały w sprawie ujawnienia w latach 1987/1988 i w dniu 25 października 1994 r. na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie, szczątków ludzkich, co do których może zachodzić podejrzenie, że należą do osób, które prowadziły działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i w związku z tym zostały pozbawione życia przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, które to materiały wyłączono do odrębnego postępowania.
Z materiałów tych wynika, że na terenie Zamku Lubomirskich w Rzeszowie, gdzie w latach 1944 – 1956 mieściło się więzienie karno – śledcze, w czasie prowadzonych w 1987 r., w 1988 r. i w 1994 r. prac remontowych ujawniono szczątki ludzkie. Do ujawnienia tych szczątków doszło każdorazowo w obrębie południowo – wschodniego bastionu Zamku, zwanego bastionem Świętego Hieronima, który znajdował się w pobliżu wejścia do oddziałów więziennych oraz placu spacerowego.
Brak jest danych by w toku prowadzonych wówczas przez Milicję Obywatelską, a później Policję, czynności zidentyfikowano ujawnione szczątki ludzkie ani czy ustalono przyczynę zgonu tych osób. Brak jest także informacji czy wyjaśniano, dlaczego doszło do pochowania ujawnionych szczątków na terenie Zamku.
Tymczasem w publikacjach popularno – naukowych i prasowych, dotyczących najnowszej historii Rzeszowa, podnoszone były okoliczności, iż na terenie więzienia zlokalizowanego na Zamku Lubomirskich w latach 1944 – 1956 dochodziło do zabójstw osób, które były podejrzane o udział w działalności lub wspieranie organizacji niepodległościowych.
Podkreślić należy, iż kwestie te znalazły także odzwierciedlenie w dotychczasowych badaniach materiałów archiwalnych zawartych m.in. w publikacji Włodzimierza Bonusiaka pt „Więzienie na Zamku w Rzeszowie w latach 1944-1956” i Marii Ożóg pt „Lista straconych i zmarłych w Więzieniu na Zamku w Rzeszowie (sierpień 1944 - grudzień 1956)” (w: „Studia Rzeszowskie” nr 1 /1995 pod red. Jana Drausa, s. 33 i 67-77).
Informacje zawarte w publikacjach naukowych i prasowych, z których te ostatnie powołują się ponadto na relacje określonych osób oraz trzykrotne, co należy zauważyć przypadkowe, ujawnienie na terenie Zamku Lubomirskich w Rzeszowie szczątków ludzkich uzasadniają zatem podejrzenie, że na terenie funkcjonującego tam w latach 1944 – 1956 więzienia mogło dochodzić do gwałtownego pozbawienia życia więźniów przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, a następnie do pochówków tych ofiar na terenie Zamku.
Celem wyjaśnienia okoliczności tych czynów oraz ustalenia ich sprawców, 17 listopada 2021 r. wszczęto w tej sprawie śledztwo.

Śledztwo w sprawie zbrodni popełnionych przez nacjonalistów ukraińskich na szkodę ludności polskiej na terenie byłego powiatu przemyskiego w latach 1944–1947 (S 2/00/Zi)

Postępowanie to podjęto z zawieszenia 8 listopada 2000 r. W początkowym jego okresie koncentrowano się na przesłuchaniu jak największej ilości pokrzywdzonych oraz bezpośrednich świadków. W dalszym biegu śledztwa skupiono się na przeprowadzaniu oględzin akt sądowych, prokuratorskich oraz akt kontrolno – śledczych przeciwko osobom w przeszłości podejrzanym o członkostwo lub współpracę z UPA. Dokonywano też oględzin sprawozdań sytuacyjnych i meldunków terenowych jednostek MO i UB w zakresie zbrodni popełnionych przez nacjonalistów ukraińskich na terenie byłego powiatu Przemyśl. Dotąd w powyższej sprawie wyłączono, a następnie załatwiono merytorycznie kilkanaście postępowań dotyczących zbrodni popełnionych przez nacjonalistów ukraińskich.

Śledztwo w sprawie zbrodni popełnionych przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej na terenie b. pow. sanockiego w latach 1943–1947 (S 3/00/Zi)

Śledztwo to podjęto z zawieszenia 14 listopada 2000 r. Dotychczas wyłączono i załatwiono w sposób merytoryczny około 18 wątków. Obecnie wyjaśniane są okoliczności zbrodni w miejscowościach: Tyrawa Wołoska, Kulaszne, Płonne, Rymanów, Zahutyń, Hołuczków, Lalin, Rzepedź, Dobra, Komańcza, Kamienne, Jawornik, Duszatyń, Siemuszowa, Wołtusza, Odrzechowa, Posada, Królik Polski, Szczawne, Przybyszów, Prełuki i Stróże Wielkie.

W toku śledztwa przesłuchano kilkuset świadków oraz przeprowadzono kwerendy w archiwach celem odnalezienia dokumentów źródłowych dotyczących zdarzeń będących przedmiotem śledztwa, sygnatur akt spraw karnych członków UPA skazanych w latach 1946-1950, spisów ludności z lat 1943-1947 umożliwiających ustalenie świadków i osób pokrzywdzonych z miejscowości, które obecnie już nie istnieją.

Dokonywane są oględziny ujawnionych dokumentów ze szczególnym uwzględnieniem spraw karnych byłych członków UPA celem ustalenia, czy byli skazani za przestępstwa przeciwko ludności cywilnej. Weryfikowanie zebranych wiadomości następuje poprzez analizę publikacji dotyczących stosunków polsko  - ukraińskich w okresie II wojny światowej i po jej zakończeniu. Zlecono jednostkom Policji poszukiwanie dalszych osób pokrzywdzonych.

Zebrany materiał jest analizowany pod kątem zaistnienia zbrodni przeciwko ludzkości. Wyłączane i merytorycznie kończone są  poszczególne wątki.

Gromadzony jest materiał dowodowy w sprawie zdarzeń z kolejnych miejsc.

do góry