Nawigacja

Oddziałowa Komisja w Katowicach (stan na sierpień 2019 r.)

Śledztwa w toku

Zbrodnie komunistyczne. 

1. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na stosowaniu represji i naruszeniu prawa człowieka do wolności i bezpieczeństwa osobistego poprzez długotrwałe pozbawienie wolności w więzieniach i obozach na terenie Lwowa, województwa lwowskiego i ZSRR członków AK Obwodu Lwów, osób głoszących poglądy sprzeczne z propagandową doktryną prawno-państwową oraz członków ich rodzin, połączone ze szczególnym udręczeniem, wynikającym z rozmyślnego stworzenia warunków życia obliczonych na spowodowanie całkowitego lub częściowego fizycznego ich wyniszczenia, dokonanej w okresie od końca 1939 r. do końca 1955 r. przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, co stanowiło poważne prześladowanie tych osób z powodu przynależności do określonej grupy politycznej i społecznej walczącej o odzyskanie niepodległego bytu Państwa Polskiego (S 43.2013.Zk)

Śledztwo wszczęto w dniu 28 października 2010 r.

Akta sprawy stanowiły uprzednio śledztwo o sygn. S 41.2013.Zk Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie przekazane tut. Oddziałowej Komisji, stosownie do treści zarządzenia Dyrektora Głównej Komisji nr 8/13 z dnia 18 kwietnia 2013 r.

Pierwotnie śledztwo w tej sprawie wszczęte zostało przez prokuratora OK w Rzeszowie w dniu 28 października 2012 r., po uprzednim wyłączeniu w dniu 21 października 2010 r. materiałów ze śledztwa o sygn.
S 94.2001.Zk Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie, w sprawie masowych deportacji w głąb ZSRR obywateli polskich - mieszkańców b. powiatu Lwów przez władze sowieckie w latach 40-tych dwudziestego wieku.

Śledztwo w niniejszej sprawie ma wielowątkowy i wielopodmiotowy charakter. Przedmiotem śledztwa są pozbawienia wolności obywateli polskich, połączone z wywiezieniem do ZSRR, w trzech różnych okresach historycznych, tj. w okresie po zajęciu Lwowa wraz z innymi terenami wschodniej Polski we wrześniu 1939 r. Do momentu wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w dniu 22 czerwca 1941 r., w okresie od wkroczenia Armii Czerwonej do Lwowa w czerwcu 1944 r. u do zakończenia II wojny światowej oraz w okresie od zakończenia wojny do lat pięćdziesiątych XX wieku.

W toku dotychczasowego postępowania przesłuchano licznych świadków zdarzeń będących przedmiotem postępowania, skierowano do Archiwum IPN wnioski o przeprowadzenie kwerend, w celu odszukania dokumentów dotyczących pokrzywdzonych, uzyskane tą drogą dokumenty poddano oględzinom. Kierowano również wnioski do Prokuratury Obwodu Lwowskiego o udzielenie międzynarodowej pomocy prawnej, poprzez nadesłanie dokumentów dotyczących poszczególnych pokrzywdzonych. Po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego w poszczególnych wątkach śledztwa materiały w tym zakresie wyłączono do odrębnego postępowania i sprawę kończono decyzją merytoryczną.

Obecnie w toku postępowania sukcesywnie kierowane są wnioski o wykonanie międzynarodowej pomocy prawnej do Prokuratury Obwodu Lwowskiego, skąd pozyskiwane są materiały związane z pozbawieniem wolności pokrzywdzonych.

2. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od 1 do 26 września 1946 r. na terenie powiatów nyskiego, brzeskiego i gliwickiego, przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, będącej zbrodnią zabójstwa popełnioną przez opracowanie planu i kierowanie realizacją operacji specjalnej pod kryptonimem „Lawina”, mającej na celu fizyczną likwidację członków zgrupowania Narodowych Sił Zbrojnych z terenu Podbeskidzia pod dowództwem Henryka Flamego ps. „Bartek” w toku której pozbawieni życia zostali: Bączek Roman, Biegun Jan, Byrdy Antoni, Daniec Józef, Daniec Leopold, Dróżdż Jan, Ficek Jan, Golec Stanisława, Greń Józef, Karol Talik, Talik Franciszek, Krupa Jan, Lewicki Józef, Łaciak Jakub, Łajczak Jan, Łajczak Stanisław, Mach Teodor, Machej (ew. Madej) Józef, Marek Józef, Maślanka Józef, Maślanka Karol, Matkak Jan, Nowotarski Władysław, Pajestka Franciszek, Pajestka Michał, Pezda Jan, Piątek Kazimierz, Pilarz Stefan, Przewoźnik Jan, Leopold Sikliński, Skrzypek Tadeusz, Szczotka Karol, Sztykiel Zygmunt, Talik Franciszek, Talik Karol, Tomasik Eugeniusz, Walczak Jakub, Więzik Antoni, Więzik Rudolf, Witos Michał, Witos Stanisław, Walczak Antoni, Władysław Nowatorski, Wojciuch Jan, Wojciuch Julian, Wojtas Jan, Zawada Franciszek, Zawada Jan, Zawada Józef, Żurek Jan oraz o nazwiskach: Bąk, Bujok, Cieślar, Frydel, Góral, Hraścina, Tetłok, Kowalczyk oraz 100 bliżej nieustalonych żołnierzy poprzez: - oddanie strzału z broni palnej w potylicę, wobec 69 żołnierzy w/w formacji zbrojnej na terenie nieustalonej miejscowości byłego powiatu opolskiego - wysadzenie w powietrze, co najmniej 30 – 40 żołnierzy w/w formacji zbrojnej, w zaminowanym drewnianym baraku, na terenie poniemieckiego lotniska w Starym Grodkowie, - wysadzenie w powietrze co najmniej kilkudziesięciu żołnierzy w/w formacji zbrojnej, w zaminowanej murowanej oborze, na terenie miejscowości Barut, - przy czym, wobec Andrzeja Bujaka oraz żołnierza NSZ o nazwisku Cieślar zamiar zabójstwa nie został zrealizowany z powodu ucieczki pokrzywdzonych z miejsca zdarzenia (S 30.2016.Zk)

Postanowieniem z dnia 08 kwietnia 2016 roku podjęto umorzone śledztwo S 71.2012.Zk.

W dniu 16 marca 2016 r. tutejsza Komisja uzyskała informację, że w toku prac archeologicznych mających na celu odnalezienie szczątków ofiar tej zbrodni na podstawie ustaleń poczynionych w toku niniejszego śledztwa w lesie w okolicach miejscowości Stary Grodków ujawniono szereg przedmiotów mogących pochodzić od żołnierzy NSZ w postaci ryngrafów i odznak wojskowych w postaci orzełków. Dalsze prace prowadzone do dnia 7 kwietnia 2016 r. ujawniły 8 jam grobowych zawierających szczątki kostne nieustalonej liczby osób jednak nie mniejszej niż 24 osoby, przy czym w jednej   z czaszek  ujawniono otwór mogący być śladem rany postrzałowej a na szeregu dalszych szczątkach ślady urazowej amputacji kończyn dolnych. Z uwagi na miejsce ich ujawnienia jak również charakter obrażeń zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogą to być szczątki grupy 30-40 żołnierzy NSZ zabitych poprzez wysadzenie w powietrze budynku, w którym się znajdowali i pochowanych na terenie nieustalonej do tej pory lokalizacji w okolicach dawnego niemieckiego lotniska wojskowego. W toku śledztwa przesłuchano jednego świadka i zasięgnięto opinii Katedry Medycyny Sądowej  Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu w celu ustalenia mechanizmu zgonu osób, od których pochodzą ujawnione szczątki kostne.

W dniu 16 marca 2016 r. tutejsza Komisja uzyskała informację, że w toku prac archeologicznych mających na celu odnalezienie szczątków ofiar tej zbrodni na podstawie ustaleń poczynionych w toku niniejszego śledztwa w lesie w okolicach miejscowości Stary Grodków ujawniono szereg przedmiotów mogących pochodzić od żołnierzy NSZ w postaci ryngrafów i odznak wojskowych w postaci orzełków. Dalsze prace prowadzone do dnia 7 kwietnia 2016 r. ujawniły 8 jam grobowych zawierających szczątki kostne nieustalonej liczby osób jednak nie mniejszej niż 24 osoby, przy czym w jednej z czaszek  ujawniono otwór mogący być śladem rany postrzałowej a na szeregu dalszych szczątkach ślady urazowej amputacji kończyn dolnych. Uzyskano opinię opinią sądowo–lekarsko-antropologiczną z której wynika, iż zeszkieletowane szczątki należą co najmniej 30 osób o czym świadczy obecność 30 lewych kości udowych. Większość ujawnionych szczątków tworzyły anatomiczną całość. Ze szczątków pobrano do badań genetycznych próbki w postaci zębów, co pozwoliło dotychczas na uzyskanie 22 profili genetycznych, które poddano analizie porównawczej z profilami genetycznymi krewnych osób zaginionych w 1946 r. członków oddziału „Bartka”. Trwają czynności zmierzające do ustalenia pokrzywdzonych zbrodnią, ich krewnych, wreszcie identyfikacji ofiar.

3. Śledztwo w sprawie popełnienia zbrodni komunistycznej stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na przekroczeniu władzy w lutym 1947 r. w Żywcu przez funkcjonariuszy publicznego państwa komunistycznego, pełniących funkcję oficerów śledczych Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Żywcu wobec Jana T. w związku z przypisywaną działalnością niepodległościową poprzez psychiczne i fizyczne znęcanie się nad osobą pozbawioną wolności polegające na biciu, wielokrotnych i długotrwałych przesłuchaniach w ramach prowadzonego przeciwko niemu śledztwa w celu zmuszenia go do przyznania się do zarzucanych mu czynów co stanowiło działanie na szkodę interesu prywatnego (S 21.2019.Zk)

Śledztwo wszczęto dnia 11 maja 2019 r.

Materiały w tej sprawie wyłączono z postępowania w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej zbrodnię zabójstwa dokonanej jesienią 1946 r. w okolicach Łambinowic przez funkcjonariuszy  b. Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego na członkach Narodowych Sił Zbrojnych ze zgrupowania „Bartka” z rejonu Podbeskidzia. W toku śledztwa ustalono na podstawie zeznania świadka Jana T. fakt jego zatrzymania i znęcania się nad nim w trakcie prowadzonych  przesłuchań.

Aktualnie trwa kwerenda archiwalna.

4. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej także zbrodnię przeciwko ludzkości, w postaci zabójstwa, popełnionej z przyczyn politycznych przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, polegającej na przekroczeniu uprawnień przez sędziów Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach poprzez niesłuszne skazanie Franciszka S. na karę śmierci wyrokiem z dnia 17 października 1946 r., sygn. R. 1066/46, oraz sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 04 grudnia 1946 r. utrzymał w mocy powyższy wyrok, co stanowiło represję z powodu jego przynależności i działalności w ramach organizacji „Wędrowiec” oraz  zbrodni komunistycznej, stanowiącej także zbrodnię przeciwko ludzkości, w postaci bezprawnego pozbawienia wolności na okres powyżej 7 dni, popełnionej z przyczyn politycznych przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego, polegającej na przekroczeniu uprawnień przez sędziów Wojskowego Sądu Rejonowego w Katowicach, poprzez niesłuszne skazanie Stanisława B., Teodora B., Emilii B., Alojzego B., Gerharda G., Augustyna G., Jana G., Franciszka K., Marii K., Ignacego L., Jana O., Emila P., Jana S., Pawła S., Ludwika S., Anastazji Sz., Alojzego Ś., Józefa W. i Franciszka Z. na kary więzienia wyrokiem 17 października 1946 r., sygn. R. 1066/46, oraz sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 04 grudnia 1946 r. utrzymał w mocy powyższy wyrok, co stanowiło represję z powodu ich przynależności i działalności w ramach organizacji „Wędrowiec” lub udzielania pomocy członkom tej organizacji
(S 27.2019.Zk ).

Śledztwo zostało wszczęte postanowieniem z dnia 16 maja 2019 r.

Aktualnie, w toku śledztwa trwają ustalenia krewnych osób pokrzywdzonych. Jednocześnie trwa kwerenda archiwalna w ramach, której dokonywane są oględziny akt personalnych funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, a także wojskowych sędziów i prokuratorów.

5. Śledztwo w sprawie zbrodni  w sprawie popełnienia zbrodni komunistycznej stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na przekroczeniu władzy w lutym 1947 r. w Raciborzu przez funkcjonariuszy publicznego państwa komunistycznego, pełniących funkcję oficerów śledczych Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Raciborzu wobec Stefanii K. i Alojzego K. w związku z przypisywaną im działalnością niepodległościową polegającą na ukrywaniu członka oddziału partyzanckiego Antoniego Z. poprzez bicie przy użyciu pejcza w trakcie przesłuchań w ramach prowadzonego przeciwko nim śledztwa co stanowiło działanie na szkodę interesu prywatnego (S 30.2019.Zk)

Śledztwo zostało wszczęte dnia 15 lipca 2019 r.

Podstawą do wszczęcia śledztwa  był przegląd akt archiwalnych, w trakcie którego  ujawniono akta postępowania XVI Ko 47/94 w sprawie odszkodowania za niesłuszne pozbawienie wolności Stefanii K. i Alojzego K.. Akta zawierały przesłuchanie Stefanii K., wedle którego została zatrzymana wraz ze swym ojcem Alojzym K. pod zarzutem ukrywaniu członka oddziału partyzanckiego Antoniego Z. zaś w trakcie prowadzonych przesłuchań oboje byli bici przy użyciu pejczy.

 

Zbrodnie nazistowskie.

1. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej będącej zbrodnią przeciwko ludzkości popełnionej w kwietniu i maju 1940 r. na terenie rejencji katowickiej przez naruszenie prawa międzynarodowego przez przedstawicieli władzy państwa niemieckiego, w szczególności przez funkcjonariuszy policji, z motywów narodowościowych i politycznych, w celu wyniszczenia grupy narodowościowej i politycznej, a polegającej na bezprawnym pozbawieniu wolności w ramach zorganizowanej akcji w celu wyniszczenia polskich elit około kilku tysięcy osób, nie mniej niż 1139, w szczególności działaczy politycznych, powstańców śląskich, działaczy organizacji społecznych, nauczycieli, sędziów, księży katolickich i umieszczeniu w ich w obozach koncentracyjnych w Dachau, Mauthausen-Gusen i innych, gdzie zostali poddani okrutnemu i nieludzkiemu traktowaniu (S 51.2018.Zn).

Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2018 r. podjęto umorzone śledztwo S 88.2010.Zn.

Konieczność kontynuowania zakończonego wcześniej postępowania w tej sprawie wynika
z nowych ustaleń, zgodnie, z którymi istnieje możliwość ustalenia imiennej listy aresztowanych w ramach „Inteligenzaktion”. W pięciu transportach zostali oni wysłani do KL Dachau. Transport z dnia 09 kwietnia 1940 r. liczył 69 osób, transport z dnia 14 kwietnia 1940 r. - 874 osoby, transport z dnia 28 kwietnia 1940 r. - 762 osoby, transport z dnia 05 maja 1940 r. 735 osób, transport z dnia 26 maja 1940 r. - 726 osób. Łącznie ok. 3166 osób. Na obecnym etapie postępowania ustalono również, że w ramach „Inteligenzaktion” pozbawiono wolności 72 kobiety i umieszczono w KL Ravensbrück. Trwają kwerendy archiwalne i internetowe oraz przesłuchania świadków zmierzające do ustalenia okoliczności aresztowania i losów ofiar tej zbrodni.

2. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, stanowiących jeden z powtarzających się zamachów w celu wsparcia polityki III Rzeszy Niemieckiej, popełnionych z motywów narodowościowych i politycznych przez funkcjonariuszy tego państwa, w celu wyniszczenia grupy narodowościowej i politycznej, polegającej na zastrzeleniu w dniu 01 października 1943 r. w Sosnowcu obywateli polskich, braci Bolesława i Zenona S. (S 20.2019.Zn).

Śledztwo zostało wszczęte postanowieniem z dnia 13 maja 2019 r.

Aktualnie, w toku śledztwa tutejsza Komisja prowadzi obszerną kwerendę archiwalną.         

3. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej będącej zbrodnią przeciwko ludzkości stanowiącej jeden z powtarzających się zamachów w celu wsparcia polityki III Rzeszy, popełnionej poprzez naruszenie prawa międzynarodowego z motywów narodowościowych i politycznych przez prokuratorów i sędziów Trybunału Ludowego w Berlinie polegającej na orzeczeniu w dniu 5 sierpnia 1940 r. kary śmierci wobec Wilhelma P. Franciszka R. i Walentego Cz. w następstwie, czego pozbawiono ich życia w drodze egzekucji w dniu 6.11.1940 r. przez zgilotynowanie. (S 24.2019.Zn).

Śledztwo wszczęto dnia  26 czerwca 2019 r.

Z zeznań prawnuka, który złożył zawiadomienie o popełnieniu zbrodni wynika, iż Wilhelm P. urodzony i zamieszkały w Radzionkowie, powstaniec śląski, został aresztowany w kwietniu 1939 r. na granicy polsko-niemieckiej Radzionków–Bytom. Dnia 5 sierpnia 1940 r. Trybunał Ludowy w Berlinie skazał go na karę śmierci. Wyrok został wykonany w więzieniu w Berlinie w dniu 6 listopada 1940 r.  Z załączonej przez świadka kopii wyroku wynika, iż razem z Wilhelmem P. zostali skazani na karę śmierci Walenty Cz. z Radzionkowa i Franciszek R. z Bytomia.

Z Archiwum Federalnego Berlin Lichterfelde pozyskano wyrok wraz z kilkudziesięcioma stronami uzasadnienia. Zlecono jego tłumaczenie celem poznania motywów zbrodni.

4. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości, stanowiącej jeden z powtarzających się zamachów podjętych w celu wykonania polityki państwa niemieckiego, popełnionej przez jego funkcjonariuszy, z powodu przynależności do określonej grupy narodowościowej, polegającej na dokonaniu zabójstwa w dniu 6 września 1943 roku w Strzemieszycach Małych Władysława H.
( S 37.2019.Zn).

Śledztwo zostało wszczęte dnia  18 lipca 2019 r.

Podstawą do wszczęcia było pismo Leszka H., z którego wynika, że jego wuj Władysław H. został zastrzelony podczas II wojny światowej przez funkcjonariuszy SS w dniu 6 września 1943 roku w Strzemieszycach Małych. W związku z tym przesłuchano zawiadamiającego o przestępstwie Leszka H., który zeznał, że Władysław H. był bratem jego ojca. Kiedy został zamordowany miał około 35 lat. Wujek podczas wojny był zatrudniony w parowozowni w Strzemieszycach, ale unikał pracy i miał prawdopodobnie związki z partyzantką Armii Krajowej. W dniu 6 września 1944 roku Władysław H. ukrywał się przed władzami niemieckimi w stodole u sąsiadów, ale został tam odnaleziony przez funkcjonariuszy SS, którzy wyciągnęli go ze stodoły i poprowadzili w kierunku Strzemieszyc Górnych ulicą Ceglaną,  gdzie został zastrzelony.                                                   

5. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości stanowiącej ludobójstwo stanowiącej jeden z powtarzających się zamachów w celu wsparcia polityki III Rzeszy, popełnionej poprzez naruszenie prawa międzynarodowego z motywów narodowościowych i politycznych przez funkcjonariuszy gestapo, w tym szefa katowickiej placówki gestapo szefa katowickiej „Staatspolizeistelle", SS-Obersturmbannführera dra Emanuela Schaefera oraz szefa Sipo SD Heydrich, polegającej na spowodowaniu w dniu 22 listopada 1940 r. w Oświęcimiu pozbawienia życia w drodze egzekucji przez rozstrzelanie 40 mężczyzn pozbawionych uprzednio wolności w więzieniu w Sosnowcu. (S 49.2019.Zn).

Śledztwo zostało wszczęte dnia 28 sierpnia 2019 r.

Prawnuk Tomasza J. z Łodygowic zwrócił się do tut. Komisji z prośbą o wyjaśnienie okoliczności jego śmierci. Wstępnie ustalono, iż w dniu 22 listopada 1940 r. w KL Auschwitz obyła się pierwsza egzekucja 40 mężczyzn wybranych przez Reichsführera SS Himlera z czterech list przekazanych mu przez Staatspolizileitstelle w Katowicach. Pismo z wytypowanymi nazwiskami w grupach I, II, III, IV podpisał szef Sipo SD Heydrich.

Byli to: Paweł B., Alojzy B. Józef B., Michał Dz., Piotr G., Adam G., Ryszard G., Bruno G., Karol H., Tomasz J., Antoni J., Franciszek K., Teodor K., Władysław K., Jan K., Michał K., Antoni K., Maciej Krzemyk, Edmund Józef M., Ignacy M., Jan M., Piotr M., Ludwik O., Józef O., Władysław P., Józef P., Franciszek P., Antoni P., Piotr P., Stanisław R., Feliks R., Jan S., Władysław S. Aleksander S., Franciszek Sz., Sz., Rudolf Jan Ś., Bolesław W., Anton W., Leopold Z..

 W pozyskanych z Państwowego Muzeum Auschwitz–Birkenau dokumentach jako podstawy przeprowadzenia egzekucji przez rozstrzelanie podano przeszłość kryminalną ofiar, co budzi uzasadnione wątpliwości.

do góry