Nawigacja

Książki

Działalność Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski 1980–1989

Krzysztof Michalski, Działalność Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski 1980–1989 , Warszawa 2012, 296 s. (seria „Monografie”, t. 80)

Komisja Wspólna przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski, sięgająca korzeniami końca lat czterdziestych minionego stulecia, wciąż pozostaje jednym z najbardziej tajemniczych gremiów. W okresie PRL, szczególnie w latach osiemdziesiątych, to ciało porozumiewawcze odgrywało niepoślednią rolę w procesie normalizacji relacji państwo–Kościół; najbardziej wymiernym rezultatem jego prac w omawianej dekadzie były tzw. ustawy majowe. Ponadto na posiedzeniach Komisji wielokrotnie poruszano kwestie dotyczące sfery polityki wewnętrznej i zagranicznej Polski, kondycji kultury oraz stanu gospodarki. Po 1989 r. Komisja Wspólna stała się symbolem instytucjonalizacji relacji państwo–Kościół w naszym kraju i tym samym klamrą spajającą dwie epoki w dziejach polskiego Kościoła katolickiego.

Książka wyróżniona w 2008 r. w Konkursie im. Władysława Pobóg-Malinowskiego na Najlepszy Debiut Historyczny Roku.

SPIS TREŚCI

Wstęp
Stan badań i baza źródłowa
Kompozycja pracy

1. Dzieje Komisji Mieszanej i Wspólnej na tle relacji państwo–Kościół w latach 1945–1980

  • Droga do utworzenia Komisji Mieszanej
  • Początek prac Komisji Mieszanej i porozumienie z 14 kwietnia 1950 roku 
  • Zerwanie dialogu między Kościołem a władzami. Losy Komisji Mieszanej po kwietniu 1950 roku
  • Prace Komisji Wspólnej na tle relacji państwo–Kościół w okresie rządów Władysława Gomułki
  • Forum konstruktywnego dialogu (listopad 1956 – czerwiec 1957)
  • Jałowy dialog (wrzesień 1957 – sierpień 1963)
  • Zawieszenie prac Komisji Wspólnej w 1967 roku
  • Sprawa wznowienia prac Komisji Wspólnej na tle relacji państwo–Kościół w latach siedemdziesiątych

2. Wznowienie prac Komisji Wspólnej i jej działalność w latach 1980–1981

  • Na drodze do reaktywacji Komisji Wspólnej. Kościół wobec kryzysu społeczno-politycznego latem 1980 roku
  • Wznowienie prac Komisji Wspólnej i jej skład osobowy
  • Charakter i przebieg prac Komisji Wspólnej do końca 1980 roku
  • Prace Komisji Wspólnej na tle sytuacji społeczno-politycznej w kraju w 1981 roku
  • Pozorny dialog – na drodze do stanu wojennego
  • Bilans pierwszego roku działalności reaktywowanej Komisji Wspólnej

3. Pozorna kontynuacja? Komisja Wspólna w stanie wojennym i po jego zawieszeniu (lata 1982–1983)

  • Działalność Komisji Wspólnej w początkowym okresie stanu wojennego (1982 rok)
  • Funkcjonowanie Komisji Wspólnej w okresie zawieszenia stanu wojennego
  • Przygotowania do drugiej pielgrzymki papieża (styczeń–czerwiec 1983 roku)
  • Zaostrzenie polityki wyznaniowej władz po pielgrzymce papieża
  • Bilans funkcjonowania Komisji Wspólnej w latach 1980–1983

4. Polityka kluczenia. Relacje państwo–Kościół na forum Komisji Wspólnej w latach 1984–1986 

  • Impas w relacjach między państwem a Kościołem w 1984 roku i jego odzwierciedlenie w pracach Komisji Wspólnej
  • Zabójstwo ks. Jerzego Popiełuszki i echa tej zbrodni na forum Komisji Wspólnej
  • Powolne wychodzenie z impasu. Komisja Wspólna na jesieni 1985 roku
  • Dalsze prace nad ustawowym uregulowaniem sytuacji Kościoła katolickiego, przygotowania do pielgrzymki papieskiej, zabiegi wokół utworzenia Rady Konsultacyjnej – rok 1986 w pracach Komisji Wspólnej
  • Bilans prac Komisji Wspólnej w latach 1984–1986

5. U źródeł III Rzeczypospolitej. Funkcjonowanie Komisji Wspólnej w latach 1987–1989 na tle procesu transformacji ustrojowej PRL

  • Pierwsze symptomy zwrotu w polityce wyznaniowej władz PRL na przełomie 1986 i 1987 roku
  • Transakcja wiązana? Wznowienie prac nad ustawą o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w PRL w obliczu kryzysu społeczno-gospodarczego na jesieni 1987 roku
  • Droga do Okrągłego Stołu 
  • Kręta droga do Pałacu Namiestnikowskiego 
  • Zakończenie prac legislacyjnych w cieniu obrad Okrągłego Stołu
  • Ustawy majowe i wybory czerwcowe
  • „Wasz prezydent – nasz premier”, ustanowienie nuncjatury
  • Rola Kościoła katolickiego w procesie demontażu systemu komunistycznego u schyłku PRL 

Zakończenie
Aneks

  • Nr 1. 1984 listopad 29, [Warszawa] – Zapis rozmowy podczas posiedzenia Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski
  • Nr 2. 1989 kwiecień 27, [Warszawa] – Protokół posiedzenia Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski (fragment)
  • Nr 3. 1989 maj 31, Warszawa – Protokół posiedzenia Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski (fragment)

Summary
Wykaz skrótów
Bibliografia
Indeks osób
 

Gdzie kupić publikacje:

KsięgarnieKsięgarnia internetowaOddziały IPN Sprzedaż wysyłkowaDostępność Biuletynu IPN w placówkach Poczty Polskiej

do góry