Nawigacja

1wrzesnia39.pl

przejdź do portalu

Książki

Literaci. Relacje między literatami a władzami PRL w latach 1956–1970

Konrad Rokicki, Literaci. Relacje między literatami a władzami PRL w latach 1956–1970, Warszawa 2011, 560 s. + 32 s. (wkładka zdjęciowa)

„Dotychczas – rzecz ujmując w pewnym uproszczeniu – istniały dwa sposoby opisywania wzajemnych relacji władza–pisarze w PRL. Jeden można by nazwać »heroicznym«. Było w nim miejsce przede wszystkim na ukazywanie oporu i niepokorności znacznej części środowiska. W drugim modelu, który można by nazwać »kolaboranckim« czy wręcz »zdradzieckim«, było natomiast miejsce wyłącznie na poparte materialnymi profitami fascynacje komunizmem i współudział niemałej części najwybitniejszych pisarzy polskich w budowie systemu oraz bliskie ideowe (i nie tylko ideowe!) współdziałanie z kolejnymi ekipami politycznymi. Niekwestionowaną zasługą Konrada Rokickiego jest to, że pokazuje, iż o obu tych wizjach można rzeczowo pisać w jednej książce”.

prof. dr hab. Jerzy Eisler

„Książka należy do najważniejszych osiągnięć ostatniej dekady w zakresie historii PRL. Konflikty między literatami a partią budziły od dawna żywe zainteresowanie, ale Konrad Rokicki przeanalizował je na podstawie zbiorów archiwalnych. Ogromnie poszerzył wiedzę o polityce kulturalnej władz PRL i postawach polskich pisarzy”.

prof. dr hab. Andrzej Friszke

„Za główną wartość postawy badawczej Konrada Rokickiego uważam skłonność do podawania w wątpliwość obiegowych sądów na temat stosunków władza–literaci w okresie gomułkowskim. To sprawia, że udało mu się wskazać na różnorodność uwarunkowań tych relacji, ich skomplikowane aspekty. Dzięki temu przedstawiony obraz jest pełniejszy niż dotychczasowy, odbiega od czarno-białych schematów. Autor dokonał również zniuansowania obiegowych interpretacji na temat wydarzeń co prawda znanych, ale dotychczas przedstawianych w sposób zbyt jednostronny, a było to możliwe dzięki dotarciu do materiałów źródłowych, które pokazują je w nowym świetle. Wreszcie udało mu się uniknąć bodajże najpoważniejszego niebezpieczeństwa, jakie ujawniły niektóre opublikowane niedawno analizy relacji władza–literaci: łatwej, nastawionej na sensacyjność i medialny rozgłos personalizacji, żywiącej się głównie informacjami zawartymi w esbeckich teczkach”.

prof. dr hab. Dariusz Jarosz

SPIS TREŚCI

Wstęp
1. Pisarze w Polsce Ludowej

  • Warunki życia i twórczości
  • Wizerunek własny środowiska literackiego

2. Elementy systemu kontroli nad literaturą i literatami

  • Zasady funkcjonowania organizacji twórczych
  • Nadzór administracyjny i partyjny nad środowiskiem literatów
  • Cenzura
  • Inwigilacja

3. Stalinizm i odwilż w środowisku literatów

  • „Inżynierowie dusz”
  • Opozycja antysocrealistyczna
  • Rok 1955 i przyspieszenie przemian

4. Nadzieje i rozczarowania. Literaci pod wodzą Antoniego Słonimskiego

  • Odnowa w Związku Literatów Polskich
  • Likwidacja „Po Prostu”
  • Niechciana „Europa”
  • Rozprawa z rewizjonizmem
  • Burza we Wrocławiu
  • Rozgrywka przeciwko Słonimskiemu

5. Spokojne lata 1960–1963

  • Postulaty finansowe i socjalne środowiska literatów
  • Ciche zaostrzanie kursu
  • Rozczarowanie pisarzy. „Fronda partyjna”
  • „Kultura” warszawska

6. Rok 1964

  • Otwarte plenum Zarządu Głównego ZLP
  • List 34
  • Kontrlist
  • Pisarze jako podsądni

7. Przesilenie w organizacji partyjnej literatów

  • POP Oddziału Warszawskiego ZLP pod partyjnym pręgierzem partyjnym
  • Memoriał Newerlego
  • Referat Leszka Kołakowskiego i List 15
  • Efekt domina

8. Apogeum konfliktu – rok 1968

  • Reperkusje wojny sześciodniowej
  • W obronie Dziadów. Nadzwyczajne zebranie Oddziału Warszawskiego ZLP
  • Marzec
  • „Sabat czarownic”
  • Normalizacja

9. Trwanie

Zakończenie

Wykaz skrótów
Bibliografia
Indeks osób

Pliki do pobrania

Gdzie kupić publikacje:

KsięgarnieKsięgarnia internetowaOddziały IPN Sprzedaż wysyłkowaDostępność Biuletynu IPN w placówkach Poczty Polskiej

do góry