Nawigacja

Aktualności

W Gdańsku odbyły się ogólnopolskie obchody 40. rocznicy utworzenia Wolnych Związków Zawodowych – 27–29 kwietnia 2018

Uroczystości zakończył koncert barda opozycji antykomunistycznej Andrzeja Kołakowskiego.

Drugi dzień obchodów rozpoczął się od odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej Andrzejowi Butkiewiczowi. Została ona umieszczona na domu przy ul. Świętego Ducha 37/39 (Gdańsk Śródmieście), gdzie w latach 1974–1982 mieszkał bohater Wolnych Związków Zawodowych. Zmarłego wspominała najbliższa rodzina, a także działacz opozycji demokratycznej Andrzej Kołodziej.

Następnie w Sali BHP w Gdańsku odbyła się konferencja prasowa prezesa IPN. Uczestniczyli w niej również prof. Mirosław Golon, dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku i Krzysztof Dośla, przewodniczący Zarządu Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność”. Prezes IPN podkreślił znaczenie WZZ w walce o godność robotników i odzyskanie niepodległości:

Latem 1980 r. idea garstki ludzi z WZZ została podchwycona przez setki tysięcy, a później miliony Polaków zrzeszonych w Solidarności [...] Te trzydniowe obchody oddaliśmy działaczom WZZ. To jest ich rocznica i wszystkie nasze przedsięwzięcia były tak ukierunkowane, żeby przypomnieć, upamiętnić tych, którzy już nie żyją i oddać głos tym żyjącym jeszcze, świadkom historii.

  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)

Następnie na placu Solidarności prezes IPN otworzył wystawę „Wolne Związki Zawodowe 1978–1980”.

„Polska wolność ma taką siłę, że potrafi zmieniać bieg historii” – mówił dr Jarosław Szarek podczas otwarcia prezentacji.

Wystawę przygotowali pracownicy Archiwum IPN w Gdańsku Karol Lisiecki i Dariusz Mańkowski. Ekspozycja przedstawia historię Wolnych Związków Zawodowych, a także sylwetki jej twórców, działaczy i współpracowników.

  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)

W południe w gdańskiej bazylice św. Brygidy odbyła się Msza Święta, którą poprowadził Arcybiskup Metropolita Gdański Sławoj Leszek Głódź. W nabożeństwie uczestniczyli prezes IPN dr Jarosław Szarek, dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku prof. Mirosław Golon, a także pomorscy parlamentarzyści. W słowie do zgromadzonych Arcybiskup mówił o wielkiej roli, jaką odegrały Wolne Związki Zawodowe:

Przedsierpniowa opozycja trafiła w Trójmieście na wyjątkowo podatny grunt, co więcej – wstrzeliła się w przełomowy moment historyczny, torując drogę do powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.

Dalsza część uroczystości odbyła się w Sali BHP Stoczni Gdańskiej. Prezes IPN dr Jarosław Szarek w imieniu Prezydenta RP Andrzej Dudy wręczył 13 działaczom opozycji demokratycznej z okresu PRL Krzyże Wolności i Solidarności (w tym 5 pośmiertnie). Temu wydarzeniu poświęciliśmy osobną relację.

 

Później zaprezentowane zostały dwie ważne inicjatywy IPN, przygotowane w związku z 40. rocznicą utworzenia Wolnych Związków Zawodowych. Pierwszą jest opracowanie pt. Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża 1978–1980 w relacjach. Jego autorami są pracownicy gdańskiego IPN: dr Piotr Brzeziński i Arkadiusz Kazański. Z kolei Bożena Cisek (Archiwum IPN w Warszawie) przedstawiła portal edukacyjny pt. Wolne Związki Zawodowe 1978–1980. Jest to dostępne w Internecie kompendium wiedzy na temat WZZ, zawierające dane biograficzne, dokumenty, fotografie i wiele innych wartościowych archiwaliów. Portal dostępny jest pod adresem: wzz.ipn.gov.pl.

 

Drugi dzień uroczystości zakończyło spotkanie wspomnieniowo-dyskusyjne „Świadkowie historii o walce o wolną Polskę”. Poprowadzili je dr hab. prof. ASW Sławomir Cenckiewicz i dr Cecylia Kuta (IPN Kraków). W spotkaniu uczestniczyli: Andrzej Gwiazda, Joanna Duda-Gwiazda, Jan Karandziej, Andrzej Kołodziej, Mariusz Muskat, Andrzej Runowski, Jan Świtoń, Błażej Wyszkowski, Krzysztof Wyszkowski, Lech Zborowski.

  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Fot. Sławek Kasper (IPN) Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Fot. Sławek Kasper (IPN)

 

Trzeciego dnia uroczystości odbył się koncert gdańskiego barda opozycji antykomunistycznej, zatytułowany „Andrzej Kołakowski i Przyjaciele”. To artystyczne podsumowanie obchodów 40-lecia WZZ. Uczestnikom wydarzenia przekazaliśmy bezpłatnie szereg wydawnictw IPN o historii „Solidarności” i opozycji demokratycznej.

***

27 kwietnia 2018 r., pierwszego dnia uroczystości, delegacja Instytutu Pamięci Narodowej z prezesem dr. Jarosławem Szarkiem na czele złożyła kwiaty na grobach członków WZZ i odsłoniła tablice pamiątkowe im poświęcone.

Pierwszym miejscem, do którego udała się delegacja IPN oraz liczni goście, był grób Kazimierza Szołocha na Cmentarzu Komunalnym w Pruszczu Gdańskim. Następnie udaliśmy się na Cmentarz Łostowicki, gdzie kwiaty zostały złożone na grobach Stanisława Kowalskiego, Tadeusza Szczepańskiego i Marka Zborowskiego, w dalszej kolejności na grobie Antoniego Sokołowskiego (na Cmentarzu Św. Franciszka w Gdańsku), Anny Walentynowicz, Aliny Pienkowskiej, Macieja Miatkowskiego, Tomasza Wojdakowskiego, Jana Zapolnika (na Cmentarzu Srebrzysko) oraz Marii Płońskiej (na Cmentarzu Oliwskim).

Na popołudnie zaplanowano odsłonięcie tablic pamiątkowych, umieszczonych w miejscach zamieszkania nieżyjących już działaczy WZZ. Tablice odsłonił prezes IPN dr Jarosław Szarek z udziałem przedstawicieli rodzin:  Marii Płońskiej, Macieja Miatkowskiego, Henryka Lenarciaka i Stanisława Kowalskiego.

Wszystkim uroczystościom towarzyszyły przemówienia. Wiele wspomnień o zmarłych wygłosili Joanna Duda-Gwiazda, Andrzej Gwiazda i Krzysztof Wyszkowski. Wśród przemawiających byli również Jan Karandziej i Ewa Kubasiewicz. Popołudniowym uroczystościom towarzyszyła modlitwa, którą poprowadził ks. dr Maciej Kwiecień, dyrektot Radia Plus.

Wspomnienia o zmarłych miały często bardzo osobisty charakter. Jak choćby o Maryli Płońskiej, której odwagę Andrzej Gwiazda (w czasie odsłonięcia tablicy pamiątkowej przy ul. Wejhera 3 na gdańskiej Żabiance) wspominał następująco:

Przy końcu W[olnych] Z[wiązków] Z[awodowych] w czasie strajku w Stoczni [Gdańskiej] Marylka została zakwalifikowana jako największa ekstrema, dlatego, że w wywiadzie udzielonej jakiejś prasie dokładnie udowodniła, że system komunistyczny jest niereformowalny.

  • Cmentarz Komunalny w Pruszczu Gdańskim, złożenie kwiatów na grobie Kazimierza Szołocha
    Cmentarz Komunalny w Pruszczu Gdańskim, złożenie kwiatów na grobie Kazimierza Szołocha
  • Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, uroczyste złożenie kwiatów na grobie Stanisława Kowalskiego
    Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, uroczyste złożenie kwiatów na grobie Stanisława Kowalskiego
  • Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, przy grobie Stanisława Kowalskiego
    Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, przy grobie Stanisława Kowalskiego
  • Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, przy grobie Stanisława Kowalskiego
    Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, przy grobie Stanisława Kowalskiego
  • Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, przy grobie Stanisława Kowalskiego
    Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, przy grobie Stanisława Kowalskiego
  • Na pierwszym planie Joanna i Andrzej Gwiazdowie. Uroczystości na cmentarzu Łostowickim w Gdańsku. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Na pierwszym planie Joanna i Andrzej Gwiazdowie. Uroczystości na cmentarzu Łostowickim w Gdańsku. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, miejsce spoczynku Tadeusza Szczepańskiego. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, miejsce spoczynku Tadeusza Szczepańskiego. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, kwiaty w miejscu spoczynku Marka Zborowskiego. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Cmentarz Łostowicki w Gdańsku, kwiaty w miejscu spoczynku Marka Zborowskiego. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
    Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
  • Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
    Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
  • Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
    Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
  • Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
    Cmentarz Św. Franciszka w Gdańsku, przy grobie Antoniego Sokołowskiego
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Anny Walentynowicz
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, przy grobie Anny Walentynowicz
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, przy grobie Anny Walentynowicz
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, miejsce spoczynku Tomasza Wojdakowskiego
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, miejsce spoczynku Tomasza Wojdakowskiego
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Jana Zapolnika
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Jana Zapolnika
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Jana Zapolnika
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, złożenie kwiatów na grobie Jana Zapolnika
  • Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, przy grobie Jana Zapolnika
    Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku, przy grobie Jana Zapolnika
  • Tablica upamiętniająca Marię (Marylę) Płońską
    Tablica upamiętniająca Marię (Marylę) Płońską
  • Odsłonięcie tablicy pamiątkowej Marii (Maryli) Płońskiej
    Odsłonięcie tablicy pamiątkowej Marii (Maryli) Płońskiej
  • Odsłonięcie tablicy pamiątkowej Marii (Maryli) Płońskiej
    Odsłonięcie tablicy pamiątkowej Marii (Maryli) Płońskiej
  • Odsłonięcie tablicy pamiątkowej Marii (Maryli) Płońskiej. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Odsłonięcie tablicy pamiątkowej Marii (Maryli) Płońskiej .Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Stanisława Kowalskiego
  • Tablica pamiątkowa Stanisława Kowalskiego
    Tablica pamiątkowa Stanisława Kowalskiego
do góry