Nawigacja

Aktualności

Pokazy filmów, dyskusje, promocje książek, warsztaty. XIII Festiwal Filmowy Niepokorni Niezłomni Wyklęci – Gdynia, 29 września – 2 października 2021

Partnerem instytucjonalnym Festiwalu jest Instytut Pamięci Narodowej. Prezentujemy program wydarzeń z udziałem IPN i zapraszamy na to wyjątkowe spotkanie świata kultury ze wszystkimi zainteresowanymi historią najnowszą [RELACJA].

PROGRAM
XIII Festiwal Niepokorni Niezłomni Wyklęci
Wydarzenia z udziałem IPN 
w festiwalu weźmie udział wiceprezes IPN prof. Krzysztof Szwagrzyk
Podczas NNW będzie można obejrzeć kilkanaście filmów wyprodukowanych samodzielnie lub koprodukowanych przez IPN

ŚRODA

10.00–17.00, plac Grunwaldzki
Stoisko wydawnicze oraz stoisko z materiałami edukacyjnymi (bezpłatnymi).

11.25, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Goplana)
Pokaz filmu „Fort”.

Film „Fort, który startuje w kategorii „Film Polski”, jest to wstrząsający film dokumentalny opowiadający mało znaną historię zbrodni niemieckich dokonywanych na Polakach i Żydach w murach Fortu III w Pomiechówku, w którym w czasie okupacji mieścił się areszt śledczy Gestapo. Film zawiera liczne świadectwa osób więzionych oraz wspomnienia rodzin ofiar.

 

15.00, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Morskie Oko)
Pokaz filmu „W imię prawdy. Tajny Instytut Katyński”.

„W imię prawdy. Tajny Instytut Katyński” – dokument o historii powstania i działalności tajnego Instytutu Katyńskiego założonego w Krakowie 1978 roku przez kilku zagorzałych antykomunistów: Andrzeja Kostrzewskiego (żołnierza AK), Adama Macedońskiego (znanego artystę grafika)oraz Stanisława Tora. Była to nieformalna, tajna organizacja mająca na celu uświadamianie społeczeństwu polskiemu prawdy o Katyniu oraz gromadzeniem archiwaliów, świadectw i pamiątek.

 

15.30–17.30, Teatr Muzyczny, Nowa Scena
Pokaz filmu „My trzymamy z Bogiem” i spotkanie z twórcami

Film „My trzymamy z Bogiem” to opowieść o księdzu Hilarym Jastaku, wieloletnim proboszczu parafii pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gdyni i kapelanie Solidarności Stoczni Gdyni,  represjonowanym za działalność antykomunistyczną. Ksiądz Hilary Jastak był ważną postacią w Trójmieście, głównie w czasie krwawych represji w grudniu 1970 roku. Pomagał wtedy rodzinom osób zamordowanych przez władze komunistyczne w zamieszkach ulicznych. Dziesięć lat później, podczas strajków na Wybrzeżu, na prośbę stoczniowców 17 sierpnia 1980 odprawił mszę w gdyńskiej stoczni im. Komuny Paryskiej. Podczas stanu wojennego aktywnie wspierał ruch oporu i pomagał uwięzionym.

W filmie wykorzystano archiwalne wypowiedzi ks. Hilarego Jastaka. Wspominali go działacze opozycji antykomunistycznej, m.in. Jerzy Miotke i Andrzej Kołodziej; jednym z narratorów filmu był ks. Jarosław Wąsowicz SDB. „Wasze postulaty są słuszne” – wspominał Andrzej Kołodziej słowa ks. Jastaka, które skierował do strajkujących robotników podczas Mszy świętej w Sierpniu 1980 roku. Te słowa dały im siły do dalszej walki.

W dyskusji po filmie wzięli udział: reżyser Dariusz Walusiak, dr Jarosław Szarek (były prezes IPN), ks. Jarosław Wąsowicz SDB, Danuta Sadowska, poprowadził ją redaktor „Biuletynu IPN” Jan Ruman.

Dariusz Walusiak podkreślił, że strajk w Gdyni miał inny wymiar duchowy niż w Gdańsku, co wyrażało się w masowym uczestnictwem robotników we Mszach świętych. „Nie zabrakło Kościoła w chwilach przełomowych” – zaznaczył. 

„Dzięki temu filmowi ks. Hilary Jastak stanie się bardziej znany w całej Polsce i poznamy ogromną rolę Gdyni w sierpniu 1980 roku [...] Największe polskie zwycięstwa zaczynały się od Mszy św. jak Bitwa pod Grunwaldem, Bitwa pod Wiedniem Mszą na Kahlenbergu, a w Sierpniu Msza w Stoczni Gdyńskiej, w zajezdni wrocławskiej, w śląskich kopalniach czy Msza ks. Jerzego w Hucie Warszawa” – mówił z kolei dr Jarosław Szarek. 

Danuta Sadowska przyznała się: „Dużo później dowiedziałam się o ks. Jastaku. Gdy wpisałam do wyszukiwarki «strajk Stocznia Gdyńska», to wychodziło «strajk w Stoczni Gdańskiej, Lech Wałęsa, ks. Jankowski». Zrobiłam sobie tabelkę w Excelu i porównywałam daty wydarzeń na strajku, w partii… i zdałam sobie sprawę, że bez ks. Jastaka ten strajk by się załamał. Tymczasem był, i wtedy i potem, spychany na margines. Na przykład nie dostał zaproszenia na I Zjazd «Solidarności»” – wspominała.

„Nawet niektórzy historycy dotychczas nie znali roli ks. Jastaka” – zwrócił uwagę ks. dr Jarosław Wąsowicz. „Uosabiał Kościół, który był z narodem we wszystkich czasach. W epoce II wojny światowej działał w Armii Krajowej w Warszawie, a potem wraca na Pomorze. Plebania była otwartym domem. Tu każdy z Polski mógł przyjechać i zaczerpnąć siły.”

„Wolna Europa była wtedy strasznie zagłuszana. Dzięki relacjom ks. Jastaka o Grudniu ’70 dla Prymasa Wyszyńskiego, w mojej parafii w ‘70 roku zetknąłem się po raz pierwszy z faktem, że ludzie giną za Polskę, nie wtedy na wojnie, ale właśnie dzisiaj” – podzielił się osobistym przeżyciem prowadzący panel red. Jan Ruman.

FIlm został bardzo ciepło przyjęty przez publiczność zgromadzoną na pokazie. Warto dodać, że miejsca związane z posługą ks. Hilarego Jastaka i Jego upamiętnieniem – kościół parafialny i pomnik – znajdują się niedaleko Gdyńskiego Centrum Filmowego.

 

CZWARTEK

10.00, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Goplana)
Pokaz filmu „Marsz cieni”.

„Marsz cieni w kategorii „Film Polski” to opowieść przedstawiająca ideę odbywającego się co roku w Polsce pochodu upamiętniającego ofiary ludobójstwa dokonanego na oficerach Wojska Polskiego przez Sowietów w 1940 r. Film dokumentalny przedstawia historię tego szczególnego wydarzenia ustami rekonstruktorów, wcielających się w rolę poszczególnych osób, które zostały zamordowane w ramach Zbrodni Katyńskiej. Ukazuje jak kolejne pokolenia Polaków, w tym także to najmłodsze, przejmuje pielęgnowanie pamięci o ofiarach. Jest także innym sposobem spojrzenia na działania grup rekonstrukcyjnych w Polsce.

 

10.00–17.00, plac Grunwaldzki
Stoisko wydawnicze oraz stoisko z materiałami edukacyjnymi (bezpłatnymi).

 

12.30–13.30, Teatr Muzyczny, Nowa Scena
Promocja książki pod red. Adama Hlebowicza (dyrektor Biura Edukacji Narodowej) „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991”.

Wydany przez IPN w 2021 r. słownik prezentuje sylwetki kapłanów, nauczycieli, naukowców i innych przedstawicieli elit polskich, którzy po 1945 r. pozostali na terenie ZSRS. Jedni nie chcieli, a inni nie mogli osiąść w powojennej Polsce. Podjęli misję przeciwstawiania się sowietyzacji, ocalenia języka, kultury, przechowania wiary. Nie zabiegali o honory, nie liczyli na ordery czy wyrazy uznania. Niczym żołnierze na straconych placówkach pełnili służbę, nie zważając na jej dramatyczne konsekwencje – więzienia i łagry sowieckie, represje… Niech biogram każdego z nich przyczyni się do zachowania jego ofiary i pracy w pamięci narodu.

  • Promocja książki IPN „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991” na XIII Festiwalu Filmowym NNW – Gdynia, 30 września 2021. Po prezentacji książki miała miejsce dyskusja „Polska poza Polską…”
  • Promocja książki IPN „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991” na XIII Festiwalu Filmowym NNW – Gdynia, 30 września 2021. Po prezentacji książki miała miejsce dyskusja „Polska poza Polską…”
  • Promocja książki IPN „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991” na XIII Festiwalu Filmowym NNW – Gdynia, 30 września 2021. Po prezentacji książki miała miejsce dyskusja „Polska poza Polską…”

Książka dostępna będzie na stoisku wydawniczym IPN na pl. Grunwaldzkim w promocyjnej cenie.

13.30–14.30, Muzeum Marynarki Wojennej
Promocja książki „Oblicza zdrady” z udziałem dr. Tomasza Łabuszewskiego i dr. Kazimierza Krajewskiego (pracowników naukowych Oddziału IPN w Warszawie).

Publikacja ukazująca plejadę najważniejszych zdrajców z szeregów niepodległościowych, ich motywacje, kulisy przejścia na stronę komunistyczną, wymiar strat jakie spowodowali wśród dotychczasowych współtowarzyszy broni. To także opowieść o kulisach działań operacyjnych bezpieki, które doprowadziły zasłużonych niegdyś działaczy podziemia do załamania i zmiany frontu. Część druga publikacji poświęcona jest postaciom niejednoznacznym, których postawy określone zostały przez niektóre kręgi jako zdrada, a których działalności nie da się już tak jednoznacznie sklasyfikować.

Spotkanie z autorami książki odbyło się w auli Muzeum Marynarki Wojennej. Poprowadził je redaktor „Biuletynu IPN” Jan Ruman. W jego trakcie przedstawione zostały tytułowe „oblicza zdrady” na przykładach osób z wojennej konspiracji: Jana Rzepeckiego, Jana Mazurkiewicza, Bolesława Piaseckiego.

„To byli ludzie, którzy wiedzieli co robią, choć nie zdawali sobie być może sprawy z konsekwencji swoich wyborów [...] [Osoby te] oddały bardzo duże usługi na rzecz niepodległego państwa polskiego, a potem zdecydowały się cały ten dorobek przekreślić” – mówił dr Tomasz Łabuszewski.

Autorzy podkreślili, że tyłowi „zdrajcy” były osobami z inteligencją powyżej średniej, a w książce próbowali wyjaśnić, jakie powody doprowadziły do całkowitej zmiany ich dotychczasowej postawy życiowej.

Książka dostępna będzie na stoisku wydawniczym IPN na pl. Grunwaldzkim w promocyjnej cenie.

14.00–15.30, Teatr Muzyczny, Nowa Scena
Panel dyskusyjny „Polska poza Polską. Zachowanie Tożsamości przez młodzież polską na Wschodzie oraz przez polskich imigrantów na Zachodzie”.

Prowadzenie: Adam Hlebowicz (IPN). Uczestnicy: Minister Piotr Mazurek, Mirosław Kapcewicz (Prezes Fundacji Młode Kresy), Rajmund Klonowski.

  • Promocja książki IPN „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991” na XIII Festiwalu Filmowym NNW – Gdynia, 30 września 2021. Po prezentacji książki miała miejsce dyskusja „Polska poza Polską…”
  • Promocja książki IPN „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991” na XIII Festiwalu Filmowym NNW – Gdynia, 30 września 2021. Po prezentacji książki miała miejsce dyskusja „Polska poza Polską…”
  • Promocja książki IPN „Zostali na Wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991” na XIII Festiwalu Filmowym NNW – Gdynia, 30 września 2021. Po prezentacji książki miała miejsce dyskusja „Polska poza Polską…”

14.55, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Goplana)
Pokaz filmu „Przełamać barierę strachu”.

„Przełamać barierę strachu” w kategorii „Film Polski” – film opowiada historię życia i działalności arcybiskupa przemyskiego Ignacego Tokarczuka, wieloletniego ordynariusza diecezji przemyskiej, który zasłynął w skali kraju jako inicjator rozwoju budownictwa sakralnego i powiększenia sieci parafialnej w swojej diecezji. Jego działalność duszpasterska, zwłaszcza występowanie przeciwko programowej ateizacji społeczeństwa oraz krytyka walki z religią i Kościołem, budziły żywy sprzeciw komunistycznych władz. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych bp Tokarczuk udzielał wsparcia przedstawicielom opozycji demokratycznej, a po wprowadzeniu stanu wojennego wspierał duchowo i materialnie osoby represjonowane za działalność związkową.

 

16.45, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Goplana)
Pokaz filmu „1970”.

„1970” w kategorii „Dokument Międzynarodowy” to wyjątkowy film dokumentalny opowiadający historię protestów i strajków robotniczych, które miały miejsce na Wybrzeżu w grudniu 1970 r., pokazaną z perspektywy komunistycznych oprawców. Dzięki animacjom połączonym z nagraniami rozmów telefonicznych zaglądamy za zamknięte drzwi gabinetów dygnitarzy. Wypalane są setki papierosów. Urywają się telefony. Planowane są strategie rozpędzania protestujących i przyszłych represji. Obmyślane są działania propagandowe. Protesty jednak wymykają się rządzącym spod kontroli. Widzimy strach, pogubienie i brutalność decydentów. Na ulicach w ruch idą milicyjne pałki. Padają strzały. Giną ludzie.

Film nagradzany w Polsce i zagranicą:

  • 2021– Nyon (Międzynarodowy Festiwal Filmu Dokumentalnego „Vision du Reel”)  – Nagroda Specjalna Jury,
  • 2021– Kraków (Krakowski Festiwal Filmowy – Konkurs Polski) – Srebrny Lajkonik dla najlepszego filmu dokumentalnego za film dokumentalny powyżej 30 minut,
  • 2021 – Batumi (Batumi International Art House Film Festival) – Nagroda dla najlepszego filmu w Międzynarodowym Konkursie Filmów Dokumentalnych.

Podczas inauguracji Festiwalu Filmowego NNW 30 października nagrodę „Drzwi do wolności” otrzymał ojciec Bronisław Sroka. Aresztowany przez UB za działalność w tajnych antykomunistycznych organizacjach. 14 grudnia 1981 r. odprawił, na prośbę strajkujących stoczniowców, Mszę św.

„Serdecznie dziękuję za pamięć. W takich chwilach człowiek się przekonuje, że życie miało sens, że warto było” – powiedział ojciec Sroka odbierając „Drzwi do wolności”.

Nagrodę wręczył dyrektor BEN IPN Adam Hlebowicz.

  • Podczas inauguracji Festiwalu Filmowego NNW 30 października nagrodę „Drzwi do wolności” otrzymał ojciec Bronisław Sroka. Fot. NNW
  • Podczas inauguracji Festiwalu Filmowego NNW 30 października nagrodę „Drzwi do wolności” otrzymał ojciec Bronisław Sroka. Fot. NNW

Fot. NNW

 

PIĄTEK

W Klubie Marynarki Wojennej „Riwiera” dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk wzięła udział w międzynarodowej konferencji „Narodowe archiwa, digitalizacja, udostępnienie i co potem?”.

Wśród uczestników dyskusji byli także: dr Paweł Pietrzyk (Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych), Mariusz Olczak (Dyrektor Archiwum Akt Nowych), Anna Ferens (TVP), Goran Andrijanić (dziennikarz z Chorwacji), Giorgi Gogiberidze (dyrektor Festiwalu Batumi, Gruzja) oraz Marzej Drygas (reżyser). Spotkanie poprowadził Paweł Śmietanka.

Partnerem wydarzenia była FINA.

 

10.00–17.00, plac Grunwaldzki
Stoisko wydawnicze oraz stoisko z materiałami edukacyjnymi (bezpłatnymi).

 

10.00–10.15, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Goplana)
Pokaz filmu „Wałbrzych 1980. Zapomniane porozumienie”.

Film jest wspólną produkcją Oddziału IPN we Wrocławiu z TVP Oddział Wrocław. 

 

10.00–10.30, Teatr Muzyczny, Nowa Scena
Pokaz filmu „Marsz po prawdę. 1 Maja 1971 roku w Szczecinie i Gdańsku”.

 

10.35, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Goplana)
Pokaz filmu „ Polmission. Tajemnice paszportów”.

„Polmission. Tajemnice paszportów” w kategorii „Dokument Międzynarodowy” – dokument który opowiada historię polskich dyplomatów ratujących Żydów podczas II wojny światowej. Film powstały w koprodukcji Instytutu Pamięci Narodowej podejmuje próbę rozwikłania skomplikowanych wątków działalności polskiej dyplomacji i wywiadu wojskowego, które we współpracy z rządami i instytucjami innych państw przyczyniły się do ratowania Żydów z całej Europy.

 

11.30–12.30, Teatr Muzyczny, Nowa Scena
Pokaz filmu „Grudzień nasz i wasz”.

Film w reżyserii Joanny Pieciukiewicz opowiada o tragedii Grudnia 1970 w Szczecinie. W filmie wykorzystano oryginalne materiały TVP, SB oraz nagrania z sieci telefonicznej MSW. W powszechnym odbiorze synonimem Czarnego Czwartku jest 17 grudnia 1970 roku w Gdyni, kiedy wojsko zaatakowało robotników idących do pracy w stoczni, a potem ulicami miasta przeszła demonstracja krwawo spacyfikowana przez władzę. Czarny Czwartek to jednak nie tylko Gdynia i do zabitych tam 18 osób należy doliczyć 13 ofiar protestu w Szczecinie.

W pokazie filmu uczestniczył dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie dr Paweł Skubisz.

  • Dr Paweł Skubisz, dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie
    Dr Paweł Skubisz, dyrektor Oddziału IPN w Szczecinie

 

12.50, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Goplana)
Pokaz filmu „Wybraniec bogów”.

„Wybraniec bogów w kategorii „Film Polski”, to pełnometrażowy dokument ukazujący losy wybitnego polskiego matematyka, Józefa Marcinkiewicza, zamordowanego w czasie zbrodni katyńskiej. O jego losach opowiedzą wybitni badacze m.in. historycy, matematycy, nauczyciele. Życie bohatera ilustrują fragmenty fabularyzowane, które pomagają nam wyobrazić sobie ile każda z ofiar katyńskich mogła nam jeszcze pozostawić, w różnych wymiarach. Gdyby tylko pozwolono im żyć…

 

13.00–14.30, Muzeum Marynarki Wojennej
Spotkanie „Codis – narzędzie FBI w badaniach identyfikacyjnych IPN”.

W spotkaniu weźmie udział zastępca prezesa IPN prof. Krzysztof Szwagrzyk i dr Magdalena Krajewska.

  • Podczas trzeciego dnia XIII Festiwalu Filmowego NNW 1 października w Gdyni odbyło się Spotkanie „CODIS – narzędzie FBI w badaniach identyfikacyjnych IPN” z udziałem wiceprezesa IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka oraz dr Magdaleny Krajewskiej, naczelnik Wydziału Identyfikacji Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Spotkanie poprowadził red. Marcin Wikło
  • Podczas trzeciego dnia XIII Festiwalu Filmowego NNW 1 października w Gdyni odbyło się Spotkanie „CODIS – narzędzie FBI w badaniach identyfikacyjnych IPN” z udziałem wiceprezesa IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka oraz dr Magdaleny Krajewskiej, naczelnik Wydziału Identyfikacji Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Spotkanie poprowadził red. Marcin Wikło
  • Podczas trzeciego dnia XIII Festiwalu Filmowego NNW 1 października w Gdyni odbyło się Spotkanie „CODIS – narzędzie FBI w badaniach identyfikacyjnych IPN” z udziałem wiceprezesa IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka oraz dr Magdaleny Krajewskiej, naczelnik Wydziału Identyfikacji Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Spotkanie poprowadził red. Marcin Wikło
  • Podczas trzeciego dnia XIII Festiwalu Filmowego NNW 1 października w Gdyni odbyło się Spotkanie „CODIS – narzędzie FBI w badaniach identyfikacyjnych IPN” z udziałem wiceprezesa IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka oraz dr Magdaleny Krajewskiej, naczelnik Wydziału Identyfikacji Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Spotkanie poprowadził red. Marcin Wikło
  • Podczas trzeciego dnia XIII Festiwalu Filmowego NNW 1 października w Gdyni odbyło się Spotkanie „CODIS – narzędzie FBI w badaniach identyfikacyjnych IPN” z udziałem wiceprezesa IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka oraz dr Magdaleny Krajewskiej, naczelnik Wydziału Identyfikacji Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Spotkanie poprowadził red. Marcin Wikło
  • Podczas trzeciego dnia XIII Festiwalu Filmowego NNW 1 października w Gdyni odbyło się Spotkanie „CODIS – narzędzie FBI w badaniach identyfikacyjnych IPN” z udziałem wiceprezesa IPN dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka oraz dr Magdaleny Krajewskiej, naczelnik Wydziału Identyfikacji Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Spotkanie poprowadził red. Marcin Wikło

13.00–14.00, Klub Marynarki Wojennej „Riwiera” (sala na piętrze)
Promocja książki „Kino pod okupacją. Wojenne losy i postawy polskich filmowców (1939–1945)”.

Książka próbuje odpowiedzieć na pytanie, w jakiej sytuacji znaleźli się polscy filmowcy w czasie II wojny światowej. Dramatyczne wybory, przed którymi wówczas stanęli i ich nie mniej tragiczne losy uświadamiają, że dla rodzimej kinematografii lata 1939–1945 były cezurą niemal apokaliptyczną. Potwierdzeniem tego jest m.in. zaprezentowana lista strat osobowych, jakie poniósł świat srebrnego ekranu. Publikację przedstawi autor – Bartosz Januszewski – historyk i edukator z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku oraz dr hab. Krzysztof Kornacki.

Książka dostępna będzie na stoisku wydawniczym IPN na pl. Grunwaldzkim w promocyjnej cenie.

 

13.00–14.30, Teatr Muzyczny, Nowa Scena
Panel dyskusyjny „Polskie tematy w Polskim Radiu”.

Prowadzenie: red. Jan Ruman (Biuletyn IPN). Uczestnicy: Agnieszka Kamińska (Prezes Polskiego Radia), Adam Chmielecki (dyrektor Radia Gdańsk).

 

16.45–17.45, Muzeum Marynarki Wojennej
Promocja książki „Cmentarz Osobowicki we Wrocławiu. Pola ofiar komunizmu” z udziałem autora – prof. Krzysztofa Szwagrzyka, wiceprezesa IPN.

Książka pokazuje, z jakim trudem do świadomości społecznej przebijała się i nadal przebija prawda o komunistycznych zbrodniach, ich charakterze i rozmiarach. Na cmentarnych polach, gdzie w bezimiennych grobach, a właściwie jamach, chowano ofiary, nie mogły stanąć krzyże. Album stanowi pełny opis wrocławskich pól ofiar komunizmu, z ustaleniem listy ofiar włącznie. Charakterystyce samej nekropolii towarzyszy szczegółowy ogląd poszczególnych pól, również tych, gdzie na pogrzebanych ciałach ofiar terroru komunistycznego pojawiły się „cywilne” pochówki.

Książka dostępna będzie na stoisku wydawniczym IPN na pl. Grunwaldzkim w promocyjnej cenie.

 

SOBOTA

10.00–17.00, plac Grunwaldzki
Stoisko wydawnicze oraz stoisko z materiałami edukacyjnymi (bezpłatnymi).

 

11.00, plac Grunwaldzki (Kino Plenerowe)
Pokaz filmu „20-40-20”.

W ramach Kina Plenerowego na placu Grunwaldzkim zaprezentowany zostanie film „20-40-20” będący elementem wystawy multimedialnej Biura Edukacji Narodowej IPN. Film 20 40 20 powstał z myślą o dwóch niezwykłych rocznicach, które obchodziliśmy w Polsce w roku 2020: 100. rocznicy polskiego zwycięstwa Bitwy Warszawskiej oraz 80. rocznicy zbrodni katyńskiej. Film ukazuje losy pięciu niezwykłych bohaterów: Jana i Stanisława Ozimków – ojca i syna, por. Juliana Grunera, ppłk. dypl. Wilhelma Kasprzykiewicza oraz ks. Józefa Skorela. Scenariusz powstał na podstawie życiorysów tych pięciu postaci.

 

11.00, Gdyńskie Centrum Filmowe (Sala Morskie Oko)
Pokaz filmu „Droga krzyżowa Janosa Esterhazego”.

„Droga krzyżowa Janosa Esterhazego” – dokument opowiadający o życiu i martyrologii  Janosa Esterhazego, o historii jego działalności, jego losach na zesłaniu, w łagrze, w więzieniach Czechosłowacji. O kulcie dla jego osoby wśród współwięźniów, potem wśród Węgrów i Polaków.

 

12.00–13.00, Klub Marynarki Wojennej „Riwiera” (sala kolumnowa)
Panel dyskusyjny „Dmowski czy Piłsudski – obraz odzyskanej niepodległości w popkulturze”.

Panel dyskusyjny poprowadził Jan Ruman (redaktor „Biuletynu IPN”), a wzięli w nim udział: prof. Jan Żaryn (dyrektor IMDN), Maciej Pawlicki (producent, publicysta), Wojciech Tomczyk (dramturg, scenarzysta), Krzysztof Nowak (reżyser), red. Bronisław Wildstein (pisarz, publicysta).

„Obóz piłsudczykowski potrafił stworzyć legendę – mit Józefa Piłsudskiego [...] Tak to jest z mitami, że prowadzą one do zubożenia [...] Wszystko, co stworzył Roman Dmowski, to jest wielka przestrzeń naszego dziedzictwa” – powiedział na rozpoczęcie ciekawej dyskusji i wymiany poglądów prof. Jan Żaryn.

 

14.00–15.00, Klub Marynarki Wojennej „Riwiera” (sala na piętrze)
Promocja książki Adama Pleskaczyńskiego 
„Wartheland. Dzieje zbrodni"

W promocji wziął udział autor publikacji dr Adam Pleskaczyński (IPN Poznań) i dr Marek Szymaniak (zastępca dyrektora Muzeum II Wojny Światowej).

W trakcie spotkania autor podkreślił, że publikacja konfrontuje ze sobą różne światy: świat ginących i prześladowanych Polaków, eksterminowanych Żydów, a także uprzywilejowanych Niemców, wśród których również istniały wewnętrzne podziały.

„Twoja książka pokazuje, że zawężanie pojęcia [Zbrodnia Pomorska] do Pomorza nie jest do końca właściwe, ponieważ ma swoje wyraźne odbicie w Wielkopolsce [...] Pomorze i Wielkopolska to były miejsca bestialskiego mordowania Polaków na skalę masową [w czasie II wojny światowej]” – podkreślał dr Marek Szymaniak.

Zasadniczym celem obszernego, monograficznego albumu jest upowszechnienie wiedzy o funkcjonowaniu w Wielkopolsce i na ziemi łódzkiej „wzorcowego okręgu Rzeszy”, w którym prowadzona była najbardziej rasistowska i bezwzględna polityka narodowościowa spośród wszystkich obszarów bezpośrednio wcielonych do Niemiec. Naziści przeprowadzili tu najbardziej powszechne i brutalne przesiedlenia ludności oraz zainicjowali bezprecedensową i totalną eksterminację Żydów w pierwszym nazistowskim obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem. Reichsgau Wartheland był poligonem doświadczalnym narodowego socjalizmu, gdzie ludność nieniemiecka pozbawiona została wszelkich praw ludzkich, ograbiona z majątku i poddana eksterminacji.

W trakcie dwuletniej pracy nad książką autor zebrał imponującą kolekcję siedmiu tysięcy fotografii, w publikacji wykorzystano ponad tysiąc z nich. W większości są to zdjęcia dotąd niepublikowane lub publikowane w bardzo ograniczonym zasięgu. Książka składa się z ośmiu rozdziałów, w których za pomocą obszernych opisów i komentarzy przedstawiono dzieje Kraju Warty z perspektywy ludności polskiej, żydowskiej i niemieckiej.

  • Dr Adam Pleskaczyński (IPN Poznań)
    Dr Adam Pleskaczyński (IPN Poznań)
  • Zastępca dyrektora Muzeum II Wojny Światowej dr Marek Szymaniak (L) i dr Adam Pleskaczyński (IPN Poznań)
    Zastępca dyrektora Muzeum II Wojny Światowej dr Marek Szymaniak (L) i dr Adam Pleskaczyński (IPN Poznań)
  • 20211002_142532
    20211002_142532

 

18.00–20.00, Teatr Muzyczny, Nowa Scena
Gala zamknięcia Festiwalu (wstęp za zaproszeniami).

W uroczystości wezmą udział przedstawiciele IPN.

 

WYSTAWA

Na placu Grunwaldzkim obok Gdyńskiego Centrum Filmowego dostępna jest wystawa plenerowa Instytutu Pamięci Narodowej „Gorzki pokój. Traktat ryski 1921 r.” To pierwsza prezentacja tej ekspozycji w Trójmieście.

Założeniem ekspozycji jest szerokie nakreślenie genezy traktatu pokojowego, zawartego po zwycięskiej wojnie Polski z sowiecką Rosją, a także ukazanie jego konsekwencji w krótkiej historii „dwudziestolecia" oraz na dłuższym tle relacji polsko-rosyjskich, w tym polsko‑sowieckich. Wystawa prezentuje również losy Polaków, Białorusinów i Ukraińców w kontekście postanowień traktatowych.

Wystawa „Gorzki pokój” będzie prezentowana w Toruniu w Parku Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 roku od 4 października do 4 listopada. Oficjalne jej otwarcie planujemy na 14 października o godz. 10.00.

***

Pełny program XIII Festiwalu NNW dostępny jest w załączniku oraz na stronie wydarzenia. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny. Zapraszamy.

do góry