Nawigacja

Aktualności

CALL FOR PAPERS: Między „koncesjonowaną niezależnością”, a współdziałaniem z władzami. Katolicy świeccy w PRL w latach 1956–1980, 18-20 października 2021, Warszawa (zgłoszenia do 1 września 2021)

Badania nad powojenną intelektualną formacją polskich katolików świeckich trwają już od wielu lat. Niemniej jednak jest to nadal obszar badawczy wymagający pogłębionych dociekań naukowych. Wciąż brakuje kompleksowych biografii czołowych reprezentantów tego środowiska. Monografii nie doczekały się też np. Stowarzyszenie PAX i Chrześcijańskie Stowarzyszenie Społeczne. Pewien niedosyt dostrzec można także w obszarze badań biograficznych czy też myśli politycznej. Takich przysłowiowych luk jest oczywiście znacznie więcej. Planowana konferencja w zamyśle organizatorów z jednej strony ma stanowić okazję do prezentacji aktualnych wyników badań, z drugiej – stać się impulsem do powstania w przyszłości kolejnych prac.

Celem konferencji jest omówienie działalności, myśli politycznej i pracy studyjno-formacyjnej polskich środowisk katolików świeckich w latach 1956–1980. Chcielibyśmy również, aby przypomniane zostały postacie związane z tym środowiskiem oraz ich rola i znaczenie w kształtowaniu się powojennej inteligencji w Polsce. Nie mniej ważna pozostaje kwestia stosunku świeckiej inteligencji katolickiej do komunistycznej władzy i zachodzących w kraju przemian społeczno-politycznych, przełomów politycznych (1956, 1968, 1970) oraz – z drugiej strony – represje stosowane przez komunistów wobec interesujących nas środowisk. Chronologiczny zakres konferencji obejmuje: odwilż popaździernikową (począwszy od wydarzeń października '56), małą stabilizację i dekadę Edwarda Gierka (do sierpnia 1980 r.).

Planowana konferencja jest już drugą z cyklu „Katolicy świeccy w PRL” (w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Władze komunistyczne wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Polsce w latach 1944–1989”).

Interesują nas przede wszystkim następujące pola badawcze:

  • biografistyka
  • prasa reprezentująca poglądy katolików świeckich
  • oblicze ideowo-polityczne środowisk katolików świeckich (projekty, programy, koncepcje, świat idei, środowiskowe spory)
  • działalność i koncepcje ideowe nowych środowisk katolickich, np. ChSS, „neo-Znak”, środowisko „Więzi”: działalność formacyjna i studyjna, spory i dyskusje
  • działalność Klubów Inteligencji Katolickiej (np. w Warszawie, Poznaniu, Toruniu, Wrocławiu, Krakowie i Lublinie)
  • wpływy europejskie (np. francuskie) na oblicze ideowe rodzimych środowisk katolików świeckich i ich recepcja na rodzimym gruncie
  • katolicy świeccy wobec przemian zachodzących w Kościele powszechnym
  • katolicy świeccy wobec polityki Watykanu
  • katolicy świeccy wobec polskiego Kościoła (np. współpraca z Episkopatem, relacje z poszczególnymi hierarchami, list (orędzie) biskupów polskich do biskupów niemieckich, utworzenie stałej administracji kościelnej dla tzw. Ziem Odzyskanych, etc.)
  • działalność katolików świeckich w organach władzy terenowej i centralnej (np. Sejmie PRL, Radzie Państwa, etc.)
  • katolicy świeccy wobec władzy i polityki poszczególnych ekip rządzących: W. Gomułki i E. Gierka
  • katolicy świeccy wobec wydarzeń: poznańskiego czerwca '56; października '56; marca '68; grudnia '70
  • katolicy świeccy wobec obchodów Millenium Chrztu Polski
  • katolicy świeccy wobec opozycji demokratycznej (1976–1980)
  • rola katolików świeckich w kształtowaniu kultury narodowej (np. literatury, teatru, sztuki)
  • środowiska chadeckie w PRL (1956–1980): reprezentanci, poglądy, próby odrodzenia ruchu chrześcijańsko-demokratycznego
  • relacje łączące polskie środowiska katolików świeckich z podobnymi działającymi w Europie, Ameryce Łacińskiej, itp.
  • relacje łączące polskie środowiska katolików świeckich z polską emigracją polityczną
  • aparat bezpieczeństwa i władze PRL wobec środowisk katolików świeckich

Pozostajemy otwarci również na propozycje wystąpień wykraczające poza nakreślone wyżej obszary, ale związane z tematem przewodnim konferencji. Nasze zaproszenie kierujemy nie tylko do historyków, ale również do politologów, filozofów, literaturoznawców, kulturoznawców, socjologów, prawników i przedstawicieli innych dyscyplin naukowych, którzy w swoich badaniach podejmują tytułową problematykę.

Plonem konferencji będzie recenzowana publikacja w formie tomu studiów, wydana  w Wydawnictwie IPN. Prelegentów prosimy o dostarczenie najpóźniej do 20 września 2021 r. tekstów dostosowanych do instrukcji wydawniczej IPN. Jest to warunek wzięcia udziału w konferencji. Dla zakwalifikowanych uczestników IPN przewiduje honorarium za wygłoszenie referatu i dostarczenie tekstu do tomu studiów.

W 2023 r. planujemy organizację ostatniej konferencyjnych z naszego cyklu, poświęconej katolikom świeckim w 1980–1989, na którą już dziś zapraszamy.

Nie pobieramy opłaty konferencyjnej. Prelegentom spoza IPN zapewniamy nocleg i wyżywienie podczas obrad konferencji, zwracamy koszty podróży. Pracownicy IPN rozliczają udział w konferencji w ramach delegacji służbowych.

Program konferencji zostanie ustalony i rozesłany uczestnikom do 25  września 2021 r.

Zgłoszenia i ewentualne pytania prosimy kierować do organizatorów:

dr hab. Rafał Łatka 
rafal.latka@ipn.gov.pl

prof. dr hab. Tomasz Sikorski, Instytut Historyczny Uniwersytetu Szczecińskiego:
t.sikorski@poczta.fm.

do góry