Kustosz Pamięci Narodowej
Nagroda Kustosz Pamięci Narodowej została ustanowiona w lipcu 2002 roku przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa. Jest ona przyznawana za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej. Kandydatów do Nagrody mogą wysuwać instytucje, organizacje społeczne i naukowe oraz osoby fizyczne. Ma charakter honorowy, a jej laureaci otrzymują tytuł Kustosza Pamięci Narodowej.
Nagroda ma przywrócić szacunek dla narodowej przeszłości, chronić wartości, dzięki którym Polska przetrwała przez lata zniewolenia.
Kapituła Nagrody:
Kapituła przyznaje Nagrodę corocznie. Kapitule przewodniczy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – dr hab. Janusz Kurtyka. Wiceprzewodniczącymi są osoby pełniące funkcje: przewodniczącego Kolegium IPN (prof. Andrzej Chojnowski) oraz dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN – dr Zbigniew Nawrocki. Członkowie: Marek Lasota – dyrektor Oddziału IPN w Krakowie; prokurator Dariusz Gabrel – dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN; prof. Albin Głowacki – badacz polskich dziejów na Wschodzie po 17 września 1939 roku; Andrzej Kostrzewski – żołnierz AK, działacz WiN, wiceprezes Instytutu Katyńskiego; dr Tadeusz Krawczak – historyk w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, wykładowca w Papieskim Wydziale Teologicznym; Jerzy Woźniak – żołnierz ZWZ-AK, kurier WiN, skazany na karę śmierci w 1948 roku, więziony do 1956 roku, w latach 1998–2001 podsekretarz w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Od roku 2002 w skład kapituły wchodzą także kolejni laureaci nagrody.
Laureaci Nagrody w 2002 roku:
Laureaci Nagrody w 2003 roku:
Laureaci Nagrody w 2004 roku:
Laureaci Nagrody w 2005 roku:
Laureaci Nagrody w 2006 roku:
Laureaci Nagrody w 2008 roku:
Dr Grzegorz Jakubowski, organizator i pierwszy dyrektor BUiAD IPN, zmarł 5 czerwca 2001 r. podczas pełnienia obowiązków służbowych. Dla uczczenia pamięci tego wspaniałego człowieka Instytut Pamięci Narodowej uczynił go patronem Nagrody Kustosz Pamięci Narodowej.
Grzegorz Jakubowski urodził się w 1954 r. w Toruniu, tam też w 1977 r. ukończył studia na Wydziale Historii i Archiwistyki Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika. W 1990 r. otrzymał stopień doktora nauk humanistycznych w Instytucie Historii PAN na podstawie rozprawy Sądownictwo polskie w latach 1944–1955. W latach 1977–1984 pracował jako asystent naukowo-badawczy w Archiwum Akt Nowych, a następnie do 1989 r. jako archiwista w Wydawniczo-Oświatowej Spółdzielni „Wspólna Sprawa”. W 1990 r. został dyrektorem Centralnego Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a później Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. 20 września 2000 r. objął funkcję dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN. Archiwistyka była pasją Jego życia. Był inicjatorem kilku edycji dokumentów, wcześniej całkowicie niedostępnych, pochodzących z archiwów państwowych b. ZSRR, Polskie podziemie 1939–1941. Lwów, Kołomyja, Stryj, Złoczów; Przesiedlenia Polaków i Ukraińców 1944–1946 oraz Polskie podziemie na terenach Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi w l. 1939–1941. W ostatnich latach zaangażował się w tworzenie epitafiów dla cmentarza w Miednoje i biogramów policjantów do Księgi Cmentarnej Ostaszkowa. Był znakomitym organizatorem, współtwórcą Instytutu Pamięci Narodowej. Bez wahania włączył się w największe przedsięwzięcie archiwalne w dziejach III Rzeczypospolitej – przejęcie przez IPN materiałów archiwalnych służb specjalnych. Jego niespodziewane odejście w trakcie pełnienia obowiązków służbowych zbiegło się w czasie z zakończeniem najtrudniejszego etapu tej pracy.
Z regulaminu Nagrody:
Nagroda może być przyznana instytucjom, organizacjom społecznym i osobom fizycznym za szczególnie aktywny udział na rzecz upamiętniania historii polskiego Narodu w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej.
Kandydatów do nagrody mogą zgłaszać instytucje, organizacje społeczne i osoby fizyczne dołączając zgodę kandydatów na zgłoszenie.
