„Czekiści” to pierwsze w światowej historiografii kompendium podstawowych informacji o działalności komunistycznych organów bezpieczeństwa w Europie Środkowej i Wschodniej. Międzynarodowy zespół historyków przedstawia w nim syntetyczne raporty opisujące genezę, organizację, metody i kierunki działania aparatu bezpieczeństwa w poszczególnych krajach bloku wschodniego. W każdym z tych krajów „bezpieka” powstawała według moskiewskiego wzorca i przy udziale sowieckich doradców. Praktyka działania, metody i mentalność sowieckiej policji politycznej przeniesione zostały do organów bezpieczeństwa państw tworzących „imperium zewnętrzne”. Ich funkcjonariusze, uznając tę spuściznę za część swojej tradycji, często z dumą określali się mianem „czekistów”, a za patrona uważali założyciela bolszewickiej Czeki Feliksa Dzierżyńskiego.
SPIS TREŚCI
Wstęp do wydania polskiego
Wstęp do wydania angielskiego
Nicolas Werth
Związek Sowiecki 1917–1945
- Początki sowieckich organów bezpieczeństwa 1917–1921
- Od Czeka do GPU – zmiana i ciągłość 1921–1922
- OGPU w działaniu 1923–1934
- NKWD – narzędzie masowych zbrodni stalinowskich w drugiej połowie lat trzydziestych
- NKWD i NKGB w czasie Wielkiej Wojny Narodowej 1941–1945
Andreas Hilger
Związek Sowiecki 1945–1991
- Organizacja i struktura organów bezpieczeństwa
- Faza późnego stalinizmu 1945–1953
- KGB 1954–1991
- Kadry organów bezpieczeństwa
- Metody pracy operacyjnej organów bezpieczeństwa
- Sieć agenturalna
- Główne kierunki działania organów bezpieczeństwa
- Lata 1945–1953: Odbudowa i zimna wojna
- Lata 1953–1964: Destalinizacja i globalizacja
- Lata 1964–1985: Stagnacja i kryzys
- Lata 1985–1991: Reforma i upadek
- Ofiary
- Lata 1945–1953
- Lata 1953–1991
- Dostęp do archiwów
- Bibliografi a selektywna
- Noty biografi czne
Aigi Rahi–Tamm, Ritvars Jansons, Peeter Kaasik
Estonia i Łotwa
- Organizacja i struktura organów bezpieczeństwa
- Początki
- Lata 1941–1953
- Lata 1953–1960
- Lata 1960–1991
- Miejsce organów bezpieczeństwa w systemie władzy
- Sieć agenturalna
- Główne kierunki działania organów bezpieczeństwa
- Aresztowania i deportacje w latach 1940–1941
- Zwalczanie ruchu oporu w okresie powojennym
- Działania operacyjne wobec uchodźców z krajów bałtyckich
- Kościół
- Walka z „dywersją ideologiczną”
- Dostęp do archiwów
- Bibliografi a selektywna
Jordan Baew, Kostadin Grozew
Bułgaria
- Organizacja, struktura i kadry organów bezpieczeństwa
- Sieć agenturalna i metody działania organów bezpieczeństwa
- Główne kierunki działania organów bezpieczeństwa
- Zwalczanie „wroga wewnętrznego”
- Operacje wywiadu i kontrwywiadu
- Ofiary
- Dostęp do archiwów
- Bibliografia selektywna
- Noty biograficzne
Petr Blažek, Pavel Žáček
Czechosłowacja
- Organizacja i struktura organów bezpieczeństwa
- Kadry organów bezpieczeństwa
- Osoby inwigilowane i metody pracy operacyjnej organów bezpieczeństwa
- Sieć agenturalna organów bezpieczeństwa
- Ofiary
- Zarys stanu badań
- Dostęp do archiwów
- Noty biograficzne
Jens Gieseke
Niemiecka Republika Demokratyczna
- Organizacja i struktura organów bezpieczeństwa
- Budowa struktur
- Podstawy prawne działania
- Rozwój organizacyjny
- Budżet
- Kadry organów bezpieczeństwa
- Liczebność
- Pochodzenie społeczne i polityczne
- Metody pracy operacyjnej organów bezpieczeństwa
- Główne kierunki działania organów bezpieczeństwa
- Stalinizm 1950–1956
- Destalinizacja i odzyskiwanie utraconych pozycji 1956–1971
- Epoka Honeckera 1971–1989
- Tajni współpracownicy
- Sieć agenturalna i jej rozwój
- Kategorie tajnych współpracowników
- Sieć agenturalna wywiadu zagranicznego
- Metody werbunku i wynagrodzenie
- Ofiary
- Prześladowania i aresztowania
- Morderstwa i zabójstwa
- Dostęp do archiwów
- Bibliografi a selektywna
- Noty biografi czne
Antoni Dudek, Andrzej Paczkowski
Polska
- Organizacja i struktura organów bezpieczeństwa
- Aparat bezpieczeństwa a partia komunistyczna i organy państwa
- Kadry organów bezpieczeństwa
- Technika operacyjna i śledztwa
- Sieć agenturalna
- Główne kierunki działania organów bezpieczeństwa
- Walka z podziemiem niepodległościowym
- Czystki w armii
- Walka ze „szpiegostwem” i „sabotażem”
- Rozbicie Polskiego Stronnictwa Ludowego i walka z niezależnym ruchem ludowym
- Zwalczanie Kościoła katolickiego
- Walka z przejawami oporu społecznego i środowiskami opozycji demokratycznej
- Skala represji i liczba ofiar
- Zarys stanu badań
- Noty biografi czne
Dennis Deletant
Rumunia
- Organizacja i struktura Securitate
- Kadry Securitate
- Metody pracy operacyjnej Securitate
- Działania Securitate
- Kontrwywiad
- Securitate a terroryzm międzynarodowy
- Ucieczka Iona Pacepy
- Rozwój Securitate
- Ceauşescu – kult jednostki
- Uciszanie krytyków reżimu mieszkających za granicą
- Sieć agenturalna
- Ofiary
- Dostęp do archiwów
- Bibliografia selektywna
- Noty biograficzne
Krisztián Ungváry, Gábor Tabajdi
Węgry
- Organizacja i struktura organów bezpieczeństwa
- Okoliczności utworzenia policji politycznej
- Przekształcenia organizacyjne
- Ramy prawne działalności policji politycznej
- Budżet
- Organy bezpieczeństwa a aparat państwowy i partyjny
- Kadry organów bezpieczeństwa
- Stan liczebny
- Pochodzenie społeczne i poziom wykształcenia
- Metody pracy operacyjnej organów bezpieczeństwa
- Wyposażenie techniczne
- Kontrola korespondencji
- Zasady pracy operacyjnej
- Główne kierunki działania organów bezpieczeństwa
- Zwalczanie opozycji i oporu społecznego
- Działania przeciwko Kościołom i związkom wyznaniowym
- Działalność na terytorium państw obcych
- Działalność kontrwywiadowcza
- Sieć agenturalna
- Kategorie agentury
- Rozmiary sieci agenturalnej
- Rekrutacja, sposób wynagradzania i kontrola pracy agentury
- Ofiary
- Dostęp do archiwów
- Bibliografia selektywna
- Noty biograficzne
Noty o autorach
Wykaz skrótów
Wykaz diagramów
Wykaz tabel
Indeks osób
