Nawigacja

Zapowiedzi wydawnicze IPN

Wilcze tropy – 4 – „Zapora”, scenariusz Sławomir Zajączkowski, rysunki Krzysztof Wyrzykowski, wkładka historyczna i konsultacja historyczna Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski, Warszawa 2017

Zima 1945 roku. Rozformowane kilka miesięcy wcześniej oddziały leśne lubelskiej AK zbierają się na nowo. To w nich ścigani przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa partyzanci szukają ratunku przed bezwzględnym terrorem i represjami. Jak nigdy nagląca staje się teraz potrzeba posiadania odpowiedzialnych dowódców – takich jak „Zapora” – zdolnych utrzymać dyscyplinę w konspiracyjnym wojsku, potrafiących skutecznie przeciwstawić się oprawcom z UB i NKWD.

Czy „Zaporze” uda się wyjść cało z walk ze znacznie silniejszym przeciwnikiem? Dlaczego akcja z września 1946 pod Krążnicą Okrągłą to prawdziwe deja vu w walce z okupantem? Jakie będą losy podkomendnych H. Dekutowskiego – „Cedura” i „Gitarki”? Jaką tragiczną tajemnicę kryje historia „Morwy”?

Zapraszamy do lektury czwartego zeszytu z komiksowego cyklu „Wilcze tropy”, poświęconego Żołnierzom Wyklętym, przygotowanego przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie.

Biuletyn IPN nr 6/2017

Zagłada Żydów na okupowanych przez Niemców polskich ziemiach – to główny temat numeru. 

Żydzi i Polacy nie mogli pojąć, że Niemcy bezwzględnie realizują plan zniszczenia całego narodu. Scenariusz likwidacji gett we wszystkich miastach był podobny. Żydzi do ostatnich chwil łudzili się, że są szanse przetrwania. Nikt nie wierzył w pełną zagładę. Niemcy wykorzystywali dezinformację jako skuteczne narzędzie eliminujące opór. Kolejne transporty kierowano do miejsc zagłady. W numerze ukazujemy Akcję Reinhardt, realizowaną na terenie Generalnego Gubernatorstwa oraz niszczenie Żydów na polskich terenach wcielonych do Rzeszy.

W czerwcowym „Biuletynie IPN” publikujemy fragmenty wspomnień premiera Jana Olszewskiego „Lustracja i koszmarny śmiech Wałęsy” o nocy 4 czerwca 1992 r., która na długie lata zahamowała w Polsce proces rozliczenia z komunistyczną przeszłością.

W numerze ponadto: „Polskie rodziny” – Wojtyłowie – o najbliższych Jana Pawła II; „Sylwetki” – porucznik Jan Makarewicz – ofiara Zbrodni Katyńskiej; „Ludzie wolności” – kardynał József Mindszenty, który sprzeciwiał się nazistom i komunistom; artykuł o alianckich nalotach na Hamburg oraz inne spojrzenie na Operację „Wisła”

Do numeru dołączono płytę CD z filmem „Stella” o losach Żydówki ocalonej przez Polaków w Łomżyńskiem.

W sprzedaży od 29 czerwca w sieci Empik, w placówkach Poczty Polskiej oraz Księgarniach IPN w Warszawie.

Waldemar Kowalski, Adam Dedio (1918–1947). Dobry syn, Gdańsk 2017, 64 s. + 24 s. wkł. zdj., ISBN  978-83-8098-109-6

Książka opowiada o życiu i tragicznej śmierci Adama Dedio, przedwojennego podchorążego Marynarki Wojennej, żołnierza kampanii wrześniowej 1939 r., a następnie Armii Krajowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego.

Drugim, nie mniej ważnym bohaterem opowieści jest matka Adama, Maria Romana Dedio. Z jej zachowanego pamiętnika, prowadzonego od narodzin pierworodnego syna, wiemy, że od najmłodszych lat wychowywała go na człowieka odważnego, silnego, wiernego ideałom, gotowego do poświęceń dla ojczyzny.

W książce ukazano też dramatyczne losy innych ofiar komunistycznego terroru, związanych ze sprawą Adama Dedio, której główne elementy to brutalność śledztwa, rozprawa sądowa przeprowadzona z pogwałceniem prawa i egzekucja nosząca znamiona osobistej zemsty. Badacze powojennej konspiracji niepodległościowej znajdą tu również wiele informacji o XII Okręgu Gdańsk (Morskim) Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, znanym pod kryptonimem „Semper Fidelis Victoria”.

Książka jest 61 tomem opublikowanym w ramach serii wydawniczej gdańskiego oddziału IPN.

Izabela Mazanowska, Karolewo 1939. Zbrodnie w obozie Selbstschutz Westpreussen, Gdańsk–Warszawa 2017, 192 s. + 24 s. wkł. zdj., ISBN 978-83-8098-110-2

Zbrodnie niemieckie w okupowanej Polsce to nie tylko obozy koncentracyjne czy obozy zagłady. W pierwszych miesiącach okupacji dziesiątki tysięcy obywateli II Rzeczypospolitej zostało bestialsko zamordowanych przez swoich niemieckich sąsiadów służących w lokalnych formacjach Selbstschutzu. Najmniej znanym z głównych miejsc kaźni polskiej ludności cywilnej z jesieni 1939 r. jest Karolewo w powiecie sępoleńskim. Niespełna dwudziestu członków organizacji Selbstschutz Westpreussen w ciągu 82 dni zabiło tam w brutalny sposób co najmniej 1781 osób. Blisko 400 ofiar udało się zidentyfikować.

Pierwsza monografia dotycząca obozu w Karolewie opisuje popełnione zbrodnie nie tylko z perspektywy ofiar, ale także sprawców – niemieckich sąsiadów. Książka prezentuje najnowsze ustalenia dotyczące tych tragicznych wydarzeń.

Izabela Mazanowska (ur. 1978) – doktor, pracownik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku, Delegatura w Bydgoszczy, były wieloletni pracownik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku, autorka książki „Będą was prześladować z mego powodu...”. Polityka władz państwowych wobec zakonów i zgromadzeń zakonnych diecezji chełmińskiej 1956–1970 (2013), współautorka zbioru Zapomniani kaci Hitlera. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939–1940. Wybrane zagadnienia (2016).

Książka jest 62 tomem opublikowanym w ramach serii wydawniczej gdańskiego oddziału IPN.

Sebastian Ligarski, W kleszczach totalitaryzmów. Księdza Romana Gradolewskiego i ojca Jacka Hoszyckiego życiorysy niedopowiedziane, Warszawa 2017, (seria „Monografie”, t. 123), ISBN 978-83-8098-115-7

W 1949 r. władze komunistyczne przystąpiły do kolejnej fazy walki z Kościołem katolickim w Polsce. Do szkalowania Kościoła wykorzystano list papieża Piusa XII do biskupów niemieckich, cud lubelski oraz dekret Świętego Oficjum o ekskomunice członków partii komunistycznych. W całym kraju mnożyły się akty terroru przeciwko księżom, w prasie trwała nieustanna nagonka na wyższych hierarchów, a przed sądami wojskowymi oraz powszechnymi stawali kolejni duchowni oskarżani o współpracę z gestapo i przynależność do tzw. reakcyjnego podziemia. W tej „ofensywie” przeciw Kościołowi (jeśli użyć sformułowania Julii Brystygier, głównego „architekta” walki z Kościołem) sięgano po różne środki deprecjonowania duchowieństwa w oczach społeczeństwa, przede wszystkim oskarżano jego członków o kolaborację z okupantem niemieckim. Przypadek ks. Romana Gradolewskiego i ojca Jacka Hoszyckiego nie był odosobniony, lecz dokładnie został wpisany w toczącą się w tym okresie walkę o „rząd dusz” w powojennej Polsce.

Osaczeni-napiętnowani. Szkice o twórcach w PRL, red. Sebastian Ligarski, Warszawa 2017, ISBN 978-83-8098-116-4

Seria „Dziennikarze – Twórcy – Naukowcy” podejmuje niezwykle interesujący temat funkcjonowania wymienionych środowisk w systemie totalitarnym.

Służba Bezpieczeństwa PRL miała wiele sposobów, by spowolnić albo wręcz zablokować kariery twórców uznawanych za niepokornych i niewygodnych dla władz. Ingerencje cenzorskie, zakaz wyjazdów zagranicznych, szykany w życiu codziennym, a w skrajnych przypadkach wymazywanie z kart podręczników i usuwanie dzieł z bibliotek – wszystko to miało sprawiać, że literatura, teatr, sztuki piękne będą przekazywały jedynie treści pożądane przez rządzących. Tom przedstawia kilka przypadków takiego wpływania przez komunistyczny reżim na życie kulturalne przed 1989 r.

Publikacja w ramach centralnego projektu badawczego IPN „Władze PRL wobec środowisk twórczych, dziennikarskich i naukowych”.

Krzysztof Kaczmarski, Wojciech J. Muszyński, Rafał Sierchuła, Generał Józef Haller 1873–1960, Warszawa 2017

Inspirował artystów, jego czyny odmalowano nie tylko pędzlem, ale stał się także bohaterem licznych pieśni i wierszy. „A zwycięzcom – pieśń Hallera/Wolnym życiem będzie grać!” – pisał Artur Oppman, czy: „Haller nam przewodzi, Polskę oswobodzi”. Z kolei na najsłynniejszym plakacie Stanisława Sawiczewskiego „Wstąp do wojska. Broń Ojczyzny” gen. Józef Haller wzywał do zaciągu do Armii Ochotniczej. Stanął na jej czele w dramatycznym momencie, gdy latem 1920 r. ważyły się losy nie tylko Polski, lecz także cywilizacji łacińskiej zagrożonej bolszewickimi hordami. Wtedy udało się nam uratować dopiero co wskrzeszoną niepodległość, a rola bohatera tego albumu w jej odzyskaniu i utrzymaniu jest nie do przecenienia. Niestety, więcej o jego zasługach potrafią powiedzieć jedynie specjaliści i pasjonaci historii. Prezentowany album – wspólne dzieło Instytutu Pamięci Narodowej i Wojskowego Biura Historycznego im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego – ma za zadanie zmienić ten stan rzeczy i przywrócić błękitnemu generałowi należne miejsce na kartach polskich dziejów.

Postać generała Józefa Hallera, jednego z ojców naszej niepodległości, przypominamy w momencie szczególnym – w stulecie zainicjowania czynu zbrojnego Polonii amerykańskiej i powołania z inspiracji Romana Dmowskiego Armii Polskiej we Francji. Jej dowódcą, a tym samym i wodzem naczelnym Wojska Polskiego, uznawanym przez aliantów, został właśnie Haller. Liczymy na to, że publikacja, którą oddajemy w Państwa ręce, będzie stanowić ważny krok na drodze do przywrócenia należnego miejsca w naszej zbiorowej pamięci osobie, która blisko sto lat temu dla wielu Polaków stała się symbolem marzeń o Niepodległej i nadziei powrotu do ojczyzny.

Józef Haller to nie tylko legendarna Błękitna Armia, powrót Kresów, historyczne zaślubiny z Bałtykiem czy Armia Ochotnicza w 1920 r., ale całe życie poświęcone Polsce. To także służba parlamentarna w II Rzeczypospolitej, wspieranie jej odbudowy oraz działalność na emigracji po 1939 r. i chrześcijański wymiar świadectwa Hallera.

Antoni Tokarczuk, Mój czas. Flirty z historią, Warszawa 2017

„Wydarzenia sierpnia 1980 r. mnie zaskoczyły, byłem socjologiem, a nie wizjonerem czy prorokiem. Nie mógłbym ich nawet śledzić – przemierzałbym  wówczas rowerem szlak między Atenami a Bydgoszczą – gdyby złodzieje nie pokrzyżowali mi planów, kradnąc paszport. Inaczej nie miałbym sposobności, by zostać buntownikiem i włączyć się do strajku w Zakładach Rowerowych Predom-Romet w Bydgoszczy, a później w budowanie z zapałem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego »Solidarność« w województwie bydgoskim” – pisze Antoni Tokarczuk.

Został wiceprzewodniczącym Regionu Bydgoskiego „Solidarności”. 13 grudnia 1981 r. internowany, przez rok przebywał w ośrodkach odosobnienia w Strzebielinku i Białołęce. W następnych latach zajmował się uprawą owoców, działał w Duszpasterstwie Ludzi Pracy w Bydgoszczy, od 1987 r. wchodził w skład Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. Członek Komitetu Obywatelskiego. W latach 1989–1991 senator RP, 1991–1992 wojewoda bydgoski. Działacz Porozumienia Centrum; w latach 1990–1997 wiceprezes, 1997–1999 prezes tej partii. W latach 1991–1993 poseł, 1999–2001 minister ochrony środowiska. Od 1999 r. związany z Porozumieniem Polskich Chrześcijańskich Demokratów i Stronnictwem Konserwatywno-Ludowym.

PRL na pochylni (1975-1980), red. Marcin Bukała, Dariusz Iwaneczko, Rzeszów 2017

Druga połowa lat siedemdziesiątych XX w. to w dziejach PRL okres pogłębiającego się kryzysu społeczno-gospodarczego. Załamanie ekonomiczne odczuwane szczególnie dotkliwie po kilku latach względnej poprawy jakości życia Polaków z początku dekady doprowadziło do wzrostu niezadowolenia społecznego, którego apogeum przypadło na sierpień 1980 r. Towarzyszyło mu powstawanie zorganizowanych ruchów opozycyjnych, które jawnie wyrażały swój sprzeciw wobec poczynań władz partyjnych i państwowych.

Książka jest pierwszą próbą kompleksowej analizy polskiej rzeczywistości przed rewolucją „Solidarności”. Opisania zachodzących wtedy procesów podjęło się kilkudziesięciu autorów reprezentujących różne specjalizacje i ośrodki naukowe z Polski oraz Niemiec.

Bajka o Spitfajerze Warszawa 2017, s. 144, płyta CD z audiobookiem (czyta Cezary Żak)

Książka zawiera wiersze dla dzieci, napisane przez polskiego pilota Józefa Mierzejewskiego, który w czasie II wojny światowej walczył w 308. Dywizjonie Myśliwskim w Wielkiej Brytanii. Przystępna forma wierszy w ciekawy sposób wprowadza najmłodszych w tematykę polskiego lotnictwa na Zachodzie. Biogram autora i wprowadzenie historyczne pomogą rodzicom rozwinąć temat, przekazać dodatkowe informacje i ciekawostki. Przeznaczony do samodzielnego złożenia model historycznego samolotu ułatwi wspólne zabawy z dzieckiem i zachęci do dalszych rozmów na temat lotnictwa. Książka jest bogato ilustrowana, nie tylko oryginalnymi rysunkami, które towarzyszyły wydaniu wierszy w 1947 r., lecz także współczesnymi fotografiami i ilustracjami, dzięki czemu dzieci mogą lepiej zrozumieć trudniejsze treści.

 

 

do góry