Nawigacja

Zapowiedzi wydawnicze IPN

Jakub Szumski, Rozliczenia z ekipą Gierka 1980–1984, Warszawa 2018,  336 s. + 16 s. wkładki, ISBN: 978-83-8098-394-6

Podczas rewolucji „Solidarności” i w trakcie stanu wojennego trwały zarówno żywiołowe, jak i instytucjonalne rozliczenia z ekipą rządzącą krajem w poprzedniej dekadzie. Władze zostały poddane społecznemu naciskowi, aby ujawnić i osądzić przypadki korupcji i nadużywania stanowisk. W wyjaśnianie tych spraw zaangażowały się instytucje partyjne, państwowe oraz sądy, ale efekty ich działań nie były satysfakcjonujące.

Książka opowiada o korupcji wśród rządzących w sytuacji braku kontroli, o głęboko zakorzenionym społecznym pragnieniu równości i sprawiedliwości oraz o słabości państwa, które bezskutecznie próbowało pociągnąć do odpowiedzialności polityków kierujących krajem w poprzedniej dekadzie.

Zygmunt Maguza, Żołnierskie losy Wołyniaka, Warszawa 2018, 272 + wkładka zdjęciowa kolorowa na kredzie: 32 s., ISBN: 978-83-8098-387-8

Wspomnienia Zygmunta Maguzy (1925–2018), syna legionisty i osadnika wojskowego z Osady Chrynów na Wołyniu. W 1940 r. uniknął wywózki na Sybir. Ścigany przez nacjonalistów ukraińskich. Był świadkiem „krwawej niedzieli” 11 lipca 1943 r. Przeżył ludobójstwo. W 1943 r. wstąpił do Armii Krajowej, został żołnierzem 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Walczył z oddziałami OUN-UPA i Wehrmachtu. Wcielony do Armii Berlinga. Jako podoficer 43. pułku artylerii lekkiej (2. Dywizji Artylerii) przeszedł szlak bojowy od Wału Pomorskiego przez Szczecin po rejon Budziszyna i Bad Schandau w Saksonii. Po wojnie związany z wojskiem. Mimowolny bierny obserwator czystek okresu stalinowskiego w armii. Jak podsumował tę biografię prof. Wiesław J. Wysocki: „Ogrom doświadczeń, bagażu pokoleniowego, tragedii rodzinnych, meandrów osobistych i dużej dozy szczęścia”.

Anna Maria Jackowska, „Sowiety na ławie oskarżonych”. Polskie uczestnictwo w propagandowej zimnej wojnie we Francji w latach 1947–1952, Warszawa 2018, 376 s., ISBN: 978-83-8098-386-1

Spór o prawdziwą naturę ZSRR i innych reżimów komunistycznych dzielił Francuzów przez całe dziesięciolecia. Zagadnieniu temu poświęcono we Francji wiele opracowań, rzadko jednak wspominano w nich o działaniach polskich emigrantów. Na ogół zapomina się, że świadectwa żołnierzy z armii Andersa były pierwszymi relacjami o rzeczywistości łagrowej, jakie dotarły do Francuzów po zakończeniu II wojny światowej. Niniejsza książka przybliża polskim czytelnikom nie tylko historię polskich emigrantów, którzy pragnęli przekazać Francuzom niewygodną prawdę o ich wschodnim aliancie, jej bohaterami są również ich adwersarze, którzy z całych sił bronili ideologii komunistycznej. Całość tych zmagań została ukazana na tle debat i sporów politycznych toczących się we Francji w pierwszych latach powojennych.

„W książce poruszono niezmiernie ważkie kwestie, obrazuje ona bowiem nie tylko proces i okoliczności zapoznawania społeczeństwa francuskiego z polskimi świadectwami o terrorze stalinowskim, lecz także […] polityczne i mentalne perypetie związane z ich percepcją nad Sekwaną […]. Rzeczywiście w polskiej literaturze przedmiotu jest to pole badań niemal kompletnie do tej pory ignorowane”.

prof. dr hab. Wojciech Rojek

„Bez wątpienia dysertacja Anny Marii Jackowskiej jest cennym przyczynkiem do dziejów polskiej emigracji po II wojnie światowej, ale jest także czymś więcej, gdyż przynosi informacje o podejmowanych już podczas wojny przez Polaków działaniach mających na celu dokumentowanie popełnionych »na nieludzkiej ziemi« zbrodni. Jednocześnie jest to istotny głos w dyskusji na temat historii propagandowej zimnej wojny, w tym także zaangażowania w niej, nie bez inspiracji i dyrektyw Moskwy, warszawskiego MSZ i wysyłanych przezeń na Zachód dyplomatów. […] W mojej ocenie baza źródłowa stanowiąca podstawę książki jest doprawdy imponująca”.

prof. dr hab. Tomasz Szarota

Mirosław Surdej, Okręg Rzeszowski Narodowej Organizacji Wojskowej – Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w latach 1944–1947, Rzeszów–Warszawa 2018, 584 s., ISBN: 978-83-8098-372-4

Książka rzeszowskiej serii oddziałowej. Jej celem jest odtworzenie historii Rzeszowskiego Okręgu Narodowej Organizacji Wojskowej – Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w latach 1944–1947. Wiosną 1946 r., obejmował on swą działalnością północną część ówczesnego województwa rzeszowskiego oraz fragmenty województw lubelskiego i kieleckiego.

Publikacja przedstawia przeobrażenia strukturalne Okręgu, charakterystykę jego kadr dowódczych, a także formy i metody działania. W obliczu sowieckiej okupacji Polski i perspektywy komunistycznego zniewolenia żołnierze Okręgu Rzeszowskiego NOW/NZW prowadzili bezkompromisową walkę z komunistycznym aparatem represji. Chronili ludność polską przed zagrożeniem ze strony ukraińskich formacji nacjonalistycznych oraz pospolitych bandytów. Zmiany sytuacji politycznej w kraju i na arenie międzynarodowej zmusiły kierownictwo Okręgu Rzeszowskiego NOW/NZW do zawieszenia działalności w kwietniu 1947 r. Cześć jego żołnierzy kontynuowała jednak walkę. Ostatni z nich ukrywał się do początku lat sześćdziesiątych.

Wspomnienia jezuity (1939–1954)

Edward Bulanda, Wspomnienia jezuity (1939–1954), oprac. Bartłomiej Noszczak, Warszawa 2017, 312 s./+ 16 stron wkładka zdjęciowa, ISBN: 978-83-8098-367-0

Ojciec Edward Bulanda (1902–1992) to postać nietuzinkowa – jezuita, uczony, prowincjał Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej, profesor „Bobolanum”, rekolekcjonista, więzień okresu stalinowskiego. Jego wspomnienia z lat 1939–1954 oddajemy właśnie do rąk Czytelnika. Ze swadą i kronikarskim zacięciem o. Edward przedstawia w nich nieznane, a często wręcz sensacyjne fakty związane z życiem i działalnością jezuitów w Polsce w czasach, gdy „czart panował, śmierć i trwoga”. Wspomnienia jezuity prowadzą jednak dalej, m.in. do Watykanu. Jak wyglądają kulisy konklawe „czarnego papieża”? Kim jest „czerwony papież”? O czym Pius XII rozmawia z jezuitami? Odpowiedź na te i inne pytania znajduje się w tej książce. Pobrzmiewa w niej również echo czarnej legendy jezuitów. Oficer SS mówi o nich „papieskie Gestapo”, a kapitan Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego „wywiad papieski; wędrują po kraju i podsłuchują kazań księży”. Czy przywołane opinie są zgodne z prawdą, można ocenić po przeczytaniu wspomnień prowincjała jezuitów, którego strój zakonny nie uchronił przed represjami reżimów totalitarnych.
(oprac. Bartłomiej Noszczak)

 

Marzec 1968 na Politechnice Gdańskiej w dokumentach, wstęp i opracowanie Piotr Abryszeński i Daniel Gucewicz, Gdańsk – Warszawa 2018, 648 s., ISBN 978-83-8098-381-6

Wydarzenia marcowe w Gdańsku pozostają w cieniu brutalnie stłumionej rewolty grudniowej i zwycięskiego strajku w sierpniu 1980 roku. W 1968 roku centrum protestów w Trójmieście stanowiła Politechnika Gdańska, największa uczelnia na Wybrzeżu. To jej studenci postanowili poprzeć protest swoich rówieśników z Warszawy i wyrazić swój sprzeciw wobec zakłamania prasy i brutalności milicji. Pociągnęli za sobą wielu innych młodych mieszkańców Trójmiasta. Punktem kulminacyjnym gdańskiego Marca okazały się największe w skali kraju zamieszki, do jakich doszło w rejonie Politechniki 15 marca 1968 roku. Uczestniczyło w nich 20 tysięcy osób. Niniejsza publikacja zawiera 283 dokumenty i jest efektem szerokiej kwerendy w archiwach i zbiorach prywatnych. Stanowi pierwszą próbę przedstawienia wydarzeń marcowych zperspektywy jednej uczelni.

Kamil Dworaczek, Tomasz Przedpełski, Studencki Komitet Solidarności we Wrocławiu 1977–1980. T. 3, Dokumenty, IPN, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”, Wrocław–Warszawa 2017, 344 s., ISBN t. 3: 978-83-8098-278-9

W niniejszym tomie zamieszczone zostały najważniejsze dokumenty związane z działalnością Studenckiego Komitetu Solidarności we Wrocławiu (łącznie 114). Są to przede wszystkim oświadczenia SKS publikowane najczęściej z powodu represji wymierzonych przeciwko studentom. W książce znalazły się wszystkie tego typu dokumenty, do których udało się dotrzeć. Zdecydowaliśmy również o zamieszczeniu oświadczeń, których SKS, a ściślej jego reprezentant, był tylko jednym z wielu sygnatariuszy. Przedmiotem wyboru były także dokumenty wytworzone przez wrocławską Służbę Bezpieczeństwa oraz dokumentacja sporządzona przez komórki PZPR. Kwerenda objęła przede wszystkim zespół Komitetu Centralnego, zdeponowany w Archiwum Akt Nowych.

Kamil Dworaczek, Tomasz Przedpełski, Studencki Komitet Solidarności we Wrocławiu 1977–1980. T. 2, Relacje, IPN, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”, Wrocław–Warszawa 2017, 328 s., ISBN t. 2: 978-83-8098-277-2

Książka zawiera opowieści kilkudziesięciu osób związanych ze Studenckim Komitetem Solidarności we Wrocławiu. Całości został nadany układ przedmiotowy. Książka podzielona jest więc na wątki dotyczące najważniejszych aspektów funkcjonowania SKS. W każdym z rozdziałów znajdują się wspomnienia różnych osób dotyczące poruszanego tematu. Publikację otwiera rozdział, w którym bohaterowie opowiadają o tym, jak trafili do opozycji, całość zamyka fragment o „Solidarności”.

Kamil Dworaczek, Studencki Komitet Solidarności we Wrocławiu 1977–1980. T. 1, Monografia, IPN, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”, Wrocław–Warszawa 2017, 264 s., ISBN t. 1: 978-83-8098-276-5

Studenckie Komitety Solidarności powstały w pięciu ośrodkach akademickich na przełomie 1977 i 1978 r. Impulsem do ich organizowania było zamordowanie Stanisława Pyjasa, krakowskiego studenta i współpracownika Komitetu Obrony Robotników. Wrocławski komitet został powołany 14 grudnia 1977 r. Bardzo szybko stał się jednym z najaktywniejszych SKS i ważnym elementem opozycji w Polsce przed 1980 r. Jego działacze odegrali również istotną rolę w powstawaniu i działaniu „Solidarności” oraz Niezależnego Zrzeszenia Studentów w latach osiemdziesiątych. Książka Kamila Dworaczka jest pierwszą monografią SKS we Wrocławiu. Dzięki wykorzystaniu różnego rodzaju źródeł – od relacji po dokumenty SB – naświetla działalność komitetu w sposób szczegółowy i bardzo wszechstronny.

 

 

do góry