Nawigacja

Konferencje naukowe

Ogólnopolska konferencja naukowa „Ile z nauki, ile z ideologii. Religioznawstwo w PRL” – Kraków, 26 października 2017 r. (termin przyjmowania zgłoszeń upłynął)

Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie oraz Instytut Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego zapraszają do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej „Ile z nauki, ile z ideologii. Religioznawstwo w PRL”, która odbędzie się 26 października 2017 r. w Krakowie

Początki religioznawstwa polskiego sięgają jeszcze XIX w., w okresie międzywojennym nastąpił jego rozwój, chociaż jedyną katedrę religioznawczą utworzono w Wolnej Wszechnicy Polskiej. Czasy powojenne to niezwykle ciekawy, ale i trudny okres dla rozwoju rodzimego religioznawstwa. Władze PRL usiłowały bowiem wykorzystywać je jako narzędzie walki z religią jako taką, a przede wszystkim z Kościołem katolickim, który był postrzegany jako główny bastion walki z władzą komunistyczną i ideologią przezeń narzucaną. Religioznawstwo w zamierzeniu władz miało wspomagać działania zmierzające do laicyzacji życia społecznego i ograniczenia wpływów ideologicznych Kościoła.

Religioznawstwo w czasach PRL rozwijało się instytucjonalnie. W 1958 r. założone zostało w Warszawie Polskie Towarzystwo Religioznawcze, które wydawało czasopismo „Euhemer. Przegląd Religioznawczy”.

W 1974 r. powstał na Uniwersytecie Jagiellońskim Instytut Religioznawstwa, utworzony z Podyplomowego Studium Filozoficzno-Religioznawczego, funkcjonującego od 1972 r. przy Instytucie Filozofii UJ. Działalność dydaktyczna Instytutu sprowadzała się początkowo do obsługi Podyplomowego Studium Filozoficzno-Religioznawczego oraz Dwuletniego Studium Filozoficzno-Religioznawczego, przeznaczonego dla tych studentów, którzy pragnęli dodatkowo studiować religioznawstwo równolegle do swoich zasadniczych studiów. Od 1980 r. Instytut rozpoczął prowadzenie stacjonarnych pięcioletnich studiów magisterskich z zakresu religioznawstwa. W latach 80. Instytut Religioznawstwa UJ stał się znaczącym ośrodkiem akademickim unikalnym w skali kraju.

Obok akademickiego ośrodka na UJ, religioznawstwo było uprawiane i nauczane w silnie zideologizowanym Instytucie Filozofii i Religioznawstwa w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przez KC PZPR w Warszawie oraz na Wieczorowych Uniwersytetach Marksizmu-Leninizmu (WUML).

W jaki sposób religioznawstwo jako nauka dawało sobie radę w wieku ideologii? Z jakimi naciskami i oczekiwaniami władz przychodziło się mierzyć poszczególnym ludziom i placówkom? W jakim stopniu oczekiwania władz PRL utrudniały rozwój religioznawstwa jako nauki? Czy religioznawstwo spełniało oczekiwania władz w zakresie walki ideologicznej? W jakim stopniu poszczególne placówki były infiltrowane lub inspirowane przez Służbę Bezpieczeństwa? Na ile wypełniały rolę służebną dla partii, aparatu represji, propagandy? Na te i inne pytania chcielibyśmy odpowiedzieć na planowanej konferencji, bardziej szczegółowy wykaz proponowanych tematów przedstawiony zostaje poniżej.

Obszary tematyczne konferencji:

  • geneza i początki religioznawstwa w PRL, instytucje naukowe, m.in. Polskie Towarzystwo Religioznawcze, Instytut Religioznawstwa UJ, ośrodki religioznawcze w instytucjonalnych strukturach naukowych i uniwersyteckich
  • losy założycieli, wykładowców, szczególnie zasłużonych członków
  • zależność i wpływ PZPR na działalność i badania naukowe, kontakty z partią i aparatem bezpieczeństwa, działania operacyjne SB
  • działania służebne
    - kursy na wieczorowych uniwersytetach marksizmu-leninizmu (tematyka, prelegenci, słuchacze)
    - zlecenia badawcze od partii i resortu bezpieczeństwa
    - szkolenia dla funkcjonariuszy SB
    - prace magisterskie funkcjonariuszy SB
    - prelekcje w szkołach, prelekcje masowe (zakłady pracy, miejskie/wiejskie placówki)
    - broszury, wydawnictwa popularyzujące, artykuły prasowe
  • związki i kontakty z ruchem laickim (Stowarzyszeniem Ateistów i Wolnomyślicieli, Towarzystwem Krzewienia Kultury Świeckiej), podbudowa w perspektywie religioznawczej dla świeckiej obrzędowości
  • kontakty ze środowiskami naukowymi na Zachodzie i w krajach bloku sowieckiego
  • dorobek/osiągnięcia – co cennego zostało
  • relacje religioznawców z Kościołem katolickim
  • niezależne od władz komunistycznych środowiska, inicjatywy religioznawcze

Przewidujemy wydanie drukiem materiałów pokonferencyjnych w formie recenzowanego tomu studiów. Prelegenci będą zobowiązani do dostarczenia do końca 2017 r. tekstów dostosowanych do instrukcji wydawniczej IPN.

Nie pobieramy opłaty konferencyjnej. W razie potrzeby zapewniamy referentom nocleg.

Pracownicy IPN rozliczają udział w konferencji w ramach delegacji służbowych.

Wszystkich zainteresowanych udziałem w konferencji prosimy o przesłanie wypełnionego formularza zgłoszeniowego na jeden z poniższych adresów (drogą elektroniczną lub tradycyjną) do 30 czerwca br. Program konferencji zostanie ustalony do końca sierpnia br.

dr Łucja Marek, lucja.marek@ipn.gov.pl (te1. 12 289 20 58)

dr hab. Rafał Łętocha, letocharaf@gmail.com (tel. 696 066 085)

Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Krakowie, ul. Reformacka 3, 31-012 Kraków, z dopiskiem „Konferencja – Religioznawstwo”.

 

 

do góry