Nawigacja

Projekty edukacyjne

Finał VIII edycji projektu edukacyjnego Kamienie Pamięci – „Życie za Życie” – Rzeszów, 26 maja 2017

Kto ratuje jedno życie, tak jakby cały świat ratował

26 maja zakończyła się w Rzeszowie kolejna edycja projektu edukacyjnego IPN „Kamienie Pamięci”, tym razem nosząca tytuł „Życie za Życie” i traktująca o ludziach, dziś zapomnianych, którzy w czasie wojny bezinteresownie pomagali ludności żydowskiej przetrwać Zagładę. Organizatorem tegorocznej odsłony projektu był Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie. Projekt realizowano pod patronatem Minister Edukacji Narodowej Anny Zalewskiej oraz Marszałka Województwa Podkarpackiego Władysława Ortyla. 

Uroczysta gala odbyła się w Wyższej Szkole Prawa i Administracji – Rzeszowskiej Szkole Wyższej, przy ul. Cegielnianej 14, w auli „Collegium Administrativum”. 

W gali uczestniczyli: wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie dr Dariusz Iwaneczko, rektor WSPiA prof. Jerzy Posłuszny, prof. Czesław Kłak - WSPiA, prof. Wacław Wierzbieniec - Uniwersytet Rzeszowski, kierownik Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów z Markowej dr Anna Stróż ,  mjr Mirosław Murdza z 3 Podkarpackiej BOT oraz uczestnicy projektu wraz z opiekunami. 

Wiceprezes IPN dr Mateusz Szpytma podziękował rzeszowskiemu oddziałowi IPN oraz Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów z Markowej za przygotowanie przedsięwzięcia. W Rzeszowie sprawy polsko-żydowskie i tematyka Polaków ratujących Żydów są od wielu lat obecne, a ten projekt wpisuje się w od lat prowadzone działania. 

Prezes Szpytma zwrócił się do uczestników projektu: właśnie na Zamku Królewskim w Warszawie wręczane są nagrody Kustosz Pamięci Narodowej, to bardzo wielkie wyróżnienie przyznawane każdego roku tylko kilku osobom, które zasłużyły się w kultywowaniu pamięci o naszych bohaterach, które były zapomniane, lub były w cieniu naszej historii. Przechodząc przez te miejsca, w których prezentowali Państwo swoje dokonania, projekty i biogramy, myślę, że mimo swojego młodego wieku, jesteście w swoim środowisku kustoszami pamięci o danej rodzinie, osobie czy wydarzeniu, Oddajecie pamięć tym, którzy otwierali swoje drzwi, strychy i swoje piwnice dla Żydów. Jest to również bardzo ważne dla Was, gdyż obcowanie z naszymi bohaterami pozwala wzrastać w dobrym środowisku, przez ich dobre czyny. W trudnych momentach potrafili przeciwstawić się złu. Badając te sprawy, przyczyniamy się nie tylko do oddania im pamięci, ale jest to dobra inwestycja w Was, która Was kształtuje na przyszłość i będziecie o tym długo pamiętać....

* * *

Projekt był adresowany do młodzieży szkolnej, drużyn i zastępów harcerskich, kół naukowych, grup rekonstrukcyjnych, kół kombatantów oraz uczestników indywidualnych, pasjonatów historii. Zadaniem uczestników było odnalezienie i przygotowanie biogramu osoby, która w jakikolwiek sposób pomagała ludności żydowskiej przetrwać Holokaust, a która nie została zapisana w zbiorowej pamięci, choć na to zasługuje, bądź też zaproponowanie formy upamiętnienia takiej osoby. Projekt realizowało 66 grup z całej polski, łącznie 350 osób. Na finał przyjechało 55 grup – 260 uczniów wraz z opiekunami.

Partnerem tegorocznej edycji jest Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej. Tutaj odbyła się inauguracja projektu, a wszyscy uczestnicy biorący udział w finale po zakończeniu uroczystej gali odwiedzą to niezwykłe miejsce.

Wszystkie projekty zostały przygotowane z olbrzymią starannością i dużym zaangażowaniem w poszukiwanie materiałów o wybranych bohaterach. Niejednokrotnie autorzy prac dotarli do rodzin bohaterów, poszukując relacje, zdjęć i pamiątek rodzinnych.

Przykładowe prace:

  • Bohaterem projektu uczniów Zespołu Szkół Technicznych w Mielcu został Eugeniusz Szyfner, odznaczony w 1996 r. medalem oraz tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Podczas II wojny światowej Eugeniusz Szyfner wraz z rodziną ukrywał w swoim domu 9 Żydów. Uczniowie przygotowali projekt internetowy, który miał za zadanie upamiętnić bohatera oraz rozpowszechnić informację o jego szlachetnej postawie.
  • Bohaterami uczniów z I LO w Chełmie są członkowie rodziny Grzesiuków. Rodzina ta przez 3 lata ukrywała w swojej piwnicy Rachelę Gipsz wraz z jej dwoma synami – Jakubem i Bencjonem. Uczniowie zaangażowali się w projekt, analizując filmy fabularne z okresu II wojny światowej, zbierając informacje, a także podejmując współpracę z pracownikiem IPN u z Lublina. Efektem tej pracy jest gazetka, upamiętniająca bohaterskie czyny rodziny Grzesiuków.
  • Gimnazjaliści z Koła Historycznego w Głogowie przygotowali projekt poświęcony Marii Fedeckiej, która przez dwa lata ukrywała w swoim domu kilkunastu Żydów, pomagając im przetrwać. Uczniowie zebrali materiały i stworzyli prezentację multimedialną, którą zamieścili na stronie internetowej szkoły. Również w głogowskim radio usłyszano o bohaterskiej postawie Marii Fedeckiej.
  • Uczennica I LO w Krośnie podjęła temat rodziny Czajkowskich ze Zręcina, ukrywających w swoim domu 9 osób narodowości żydowskiej. Korzystając z danych internetowych oraz przekazów ustnych, stworzyła prezentację poświęconą tej rodzinie oraz posadziła Drzewko Pamięci w okolicy miejsca zamieszkania rodziny Czajkowskich.
  • Uczniowie Szkoły Podstawowej nr 51 z Oddziałami Integracyjnymi w Bytomiu zapoznały się m.in. z życiorysem siostry Gabriele Magnis, kobiety o wielkim sercu, która opiekowała się żydowskimi niemowlętami, których matki wywieziono do Oświęcimia. Jej postawa pełna miłości do bliźniego zdecydowanie zasługuje na upamiętnienie. Uczennice w ramach projektu opracowały wystawę i prezentację multimedialną poświęconą siostrze Magnis.
  • Szkolne Koło Krajoznawczo-Turystyczne PTTK „Zaplątane Sznurówki” przy Zespole Szkół w Subkowach swój projekt zatytułowało „Zatrzymaj się, przeczytaj, posłuchaj…”. Inspiracją był piosenkarz Mieczysław Fogg. Uczniowie przygotowali dwudniową prezentacje w szkole, rozwiesili plakaty, stworzyli specjalny kącik artysty z gramofonem, nawiązujący do epoki, zrekonstruowali kawiarenkę, w której pracował. Atmosfera tamtego czasu, którą stworzyli, zainspirowała młodych ludzi do zgłębiania wiedzy historycznej z okresu II wojny światowej.

Do tej pory odbyło się siedem edycji „Kamieni Pamięci”, tytuły mówią same za siebie: „Znajdź Bohatera Września '39”; „Sierpień '80”; „Historie Żołnierzy Wyklętych”, „Nauczyciele Historii Prawdziwej”, „Żołnierze »Burzy ’44«”, „Z modlitwą Ojczyźnie 1939–1989”. W ubiegłym roku poszukiwano ofiar komunistycznych zbrodni sądowych, których historia, a często również miejsce pochówku, zostały zapomniane.

Po wręczeniu pamiątkowych „Kamieni Pamięci” dr Wojciech Frazik, naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych w Krakowie poinformował, iż kolejna edycja projektu edukacyjnego „Kamienie Pamięci” odbędzie się właśnie w Krakowie. 

W roku 2018 r., roku 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, tematem będzie nie kto inny jak „nieznany bohater niepodległościowy”, chodzi nie o bohaterów z pierwszych stron gazet czy o takich, którzy są w każdym podręczniku historii, ale o bohaterów lokalnych, aby ich wydobyć i uhonorować, gdyż jest mnóstwo pięknych postaci, które tworzyły gospodarkę, angażowały się w administrację czy życie polityczne. Są rodziny, które posiadają bardzo ciekawe archiwalia, można dotrzeć do wspomnień kolejnego pokolenia – powiedział dr Wojciech Frazik.

Relacja na stronie: https://rzeszow.tvp.pl/30969654/kamienie-pamieci-zycie-za-zycie-projekt-ipn

do góry