Nawigacja

Aktualności

Projekcja filmu dokumentalnego „Z wycieczki Stowarzyszenia Weteranów do Polski” – Gdynia, 7 lutego 2019

Film przedstawia unikatowe obrazy miast Polski, m.in. Gdyni, Poznania, Krakowa, Lwowa, Wilna, Łodzi i Warszawy, zarejestrowane 9 lat po odzyskaniu niepodległości.

W Gdyńskim Centrum Filmowym 7 lutego odbył się pokaz wyjątkowego filmu dokumentalnego „Z wycieczki Stowarzyszenia Weteranów do Polski” unikatowymi obrazami miast Polski, m.in. Gdyni, Poznania, Krakowa, Lwowa, Wilna, Łodzi i Warszawy, zarejestrowanymi 9 lat po odzyskaniu niepodległości. Projekcji towarzyszyła muzyka grana na żywo. 

Licznie przybyłych gości przywitał dr Jarosław Szarek, prezes IPN.

– Zobaczyli Państwo niezwykle żywy obraz, ważny fragment historii Polski, tej historii sprzed 92 lat. Gdynia to tak młode miasto, ale jednocześnie tak wiele mówiące o polskich dziejach – podkreślił na wstępie.

– 1927 rok. Jakże to symboliczne. Kombatanci, ochotnicy amerykańskiej Polonii do tzw. „Błękitnej Armii” gen. Józefa Hallera, wysiadają na gdyńskich plażach, by odbyć wyjątkową wędrówkę po polskich miastach, zaledwie 9 lat po odzyskaniu niepodległości. Gdynia jest symbolem naszej niepodległości, wielkiego wysiłku naszych przodków – dodał.

Wyjątkowość filmu dla gdynian i wszystkich Polaków podkreślił w swoim przemówieniu także Wojciech Szczurek, prezydent Gdyni.

– Przenieśliśmy się dziś do roku 1927. Gdynia zaledwie kilka miesięcy wcześniej z wioski stała się miastem. Ale była już wówczas na ustach Polski, Europy i świata. Mówiono o Gdyni jako o cudzie, który zdarzył się nad Bałtykiem, cudzie niepodległości. Dziękuję Instytutowi Pamięci Narodowej za ocalenie tej wyjątkowej historii – zaznaczył.  

Głos zabrała również Marzena Kruk, dyrektor Archiwum IPN.

– Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej to jedna z najstarszych organizacji kombatanckich, funkcjonująca do dzisiaj. To także organizacja z niezwykłymi, przeogromnymi, absolutnie wyjątkowymi i kompletnie nieznanymi zbiorami przechowywanymi przede wszystkim w Nowym Jorku.

– Wiele lat zabiegaliśmy o to, by nawiązać współpracę. Intensywnie namawialiśmy organizację, by tymi zbiorami podzieliła się z nami w Polsce. W końcu nam się to udało i jednym z efektów jest ten film. Otrzymaliśmy kopię w opłakanym stanie. Porwany materiał na taśmie, która ulegała degradacji. To był ostatni moment, by to dzieło uratować. Udało nam się to zrobić dzięki pomocy Filmoteki Narodowej. Pokaz w Gdyni jest pierwszą projekcją w takiej jakości – uzupełniła.  

Pokaz zwieńczyła dyskusja panelowa z udziałem Wojciecha Szczurka, prezydenta Gdyni, dr. Jarosława Szarka, prezesa IPN, prof. dr hab. Mirosława Golona, dyrektora Oddziału IPN w Gdańsku oraz Roberta Chrzanowskiego (OAIPN  w Gdańsku). Rozmowę poprowadził prof. Mirosław Golon.

Projekcji towarzyszyła także prezentacja, przygotowanej przez IPN Gdańsk, wystawy „Należy stworzyć niepodległe państwo polskie (…) z wolnym dostępem do morza”. Powrót Pomorza i Kujaw do Polski 1918-1920”.

Zrealizowany w 1927 r. film z wycieczki Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP), jest zapisem odwiedzin Ojczyzny przez kombatantów, ochotników amerykańskiej Polonii do tzw. „Błękitnej Armii” gen. Józefa Hallera, sformowanej we Francji w 1917 r.

Na filmie możemy zobaczyć unikatowe obrazy miast Polski, m.in. Gdyni, Poznania, Krakowa, Lwowa, Wilna, Łodzi i Warszawy, zarejestrowane 9 lat po odzyskaniu niepodległości.

Operator kamery uwiecznił m.in. generałów Józefa Hallera i Mariusza Zaruskiego, działaczy Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP), m.in. dr. Teofila Starzyńskiego i Agnieszkę Wisłę, pokazy zręcznościowe żołnierzy 15 Pułku Ułanów i 7 Pułku Strzelców Konnych na Polach Grunwaldzkich w Poznaniu oraz paradę 13 Dywizji Piechoty w Równem na Wołyniu.

 

 

 

Odnalezione w archiwum SWAP w USA porwane fragmenty taśmy światłoczułej, zostały połączone i przegrane na nośnik cyfrowy. Premiera filmu odbyła się 17 listopada 2011 r. w Konsulacie RP w Nowym Jorku.

W 2018 r., w ramach umowy pomiędzy SWAP a Archiwum IPN, Instytut pozyskał do zasobu kopię filmu. Konserwację i restaurację materiału przeprowadzono w pracowniach Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego przy współpracy pracowników IPN.

Polska repremiera filmu miała miejsce 10 grudnia 2018 r. w kinie „Iluzjon” w Warszawie.

Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce w 2017 r. otrzymało nagrodę Kustosza Pamięci Narodowej. 


Gdynia. Oto kiedy okręt przybył do przystani, witany grzmiącymi tonami orkiestry marynarki wojennej, kiedy oczom wycieczkowców ukazało się polskie miasto Gdynia, wznoszone polskim trudnem, a na pokład weszli polscy oficerowie, urzędnicy i moc cywilnych, byle jak najprędzej powitać drogich gości – w oczach wielu, bardzo wielu uczestników wycieczki ukazały się łzy. Naturalnie nie łzy żalu, lecz przeczyste łzy szczerej radości i szlachetnej dumy. Szczególnie brały nas za serce łzy w oczach młodzieży, zrodzonej i wychowanej w Ameryce, która oto na własne oczy ujrzała polską ziemię i pierwszy raz zetknęła się z gorącemi, szczeremi sercami rodaków zamorskich ("Weteran", grudzień 1927 r.). 

 

 

do góry