Nawigacja

Aktualności

CALL FOR PAPERS: Konferencja naukowa „»Władzy raz zdobytej…« Początki systemu komunistycznego w Polsce 1944–1947 – Rzeszów, 23–25 października 2019 (zgłoszenia do 30 kwietnia 2019)

Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Rzeszowie wraz z Politechniką Rzeszowską im. Ignacego Łukasiewicza zaprasza do udziału w konferencji naukowej „»Władzy raz zdobytej…« Początki systemu komunistycznego w Polsce 1944–1947”, która odbędzie się w dniach 23–25 października 2019 r. na Politechnice Rzeszowskiej w Rzeszowie.

W 2019 r. mija 75. rocznica jednej z najważniejszych cezur czasowych w Polskiej historii najnowszej – roku 1944 r. Był on początkiem końca okupacji niemieckiej, jednocześnie wstępem do dramatycznych zmagań Polaków o ocalenie niepodległego bytu państwa polskiego przed zakusami kolejnego okupanta. Wkraczająca na terytoriom Polski Armia Czerwona niosła bowiem ze sobą zbrodniczą ideologię bolszewicką, system komunistyczny i uzależnienie od Związku Sowieckiego. Sowieci, ukrywając swoje prawdziwe intencje, utrzymywali pozory demokracji, wprowadzając jednocześnie mechanizm okupacji przez pośrednika. Robili to, nie licząc się z panującymi w kraju stosunkami politycznymi, społecznymi, religijnymi i gospodarczymi, brutalnie zwalczając wszelkie przejawy opozycji jawniej i niejawnej. Symboliczną datą zakończenia tego przejściowego okresu był rok 1947, kiedy odbyły się sfałszowane wybory do Sejmu Ustawodawczego i miały miejsce inne wydarzenia, będące ich konsekwencją.

Przez ponad 40 kolejnych lat system polityczny narzucony wówczas przez Moskwę obowiązywał w okupowanej Polsce oraz w innych krajach tzw. bloku sowieckiego. W okresie PRL narodziny tego systemu były jednym z wydarzeń gruntownie poddanych propagandowej „obróbce”, która niestety nie ominęła historiografii. W efekcie, pomimo upływu lat i ciągłego pogłębiania stanu badań historycznych, obecne postrzeganie omawianego okresu nadal w pewnej mierze opiera się na stereotypach, będących wynikiem wieloletniego oddziaływania propagandy komunistycznej na społeczeństwo.

Przypadająca rocznica jest zatem okazją do podsumowania dotychczasowych badań nad początkiem ustroju komunistycznego w Polsce. Skłania do podjęcia próby sformułowania na nowo pytań badawczych, jak też zdefiniowania mechanizmów obserwowanych wówczas procesów społeczno-politycznych. Jesteśmy otwarci na Państwa zgłoszenia i proponujemy jednocześnie kilka obszarów tematycznych:

Polityka krajowa i międzynarodowa w latach 1944–1947:

  • Mechanizmy przejmowania władzy przez komunistów;
  • Pozycja międzynarodowa Polski i jej miejsce w obozie sowieckim;
  • Rola PPR i jej satelitów jako narzędzia realizacji interesów Związku Sowieckiego;
  • Przemiany organizacyjne w obozie władzy (PKWN, Rząd Tymczasowy, TRJN);
  • Problem „dwuwładzy” i zagadnienie legitymizacji władzy komunistycznej;
  • Referendum 1946 r. i wybory 1947 r.
  • Ziemie odzyskane i utracone w polityce państwa;
  • Sytuacja w Polsce z perspektywy Emigracji

Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju w latach 1944–1947:

  • Sowietyzacja kraju, kierunki, środki, skala, kluczowe obszary sowietyzacji;
  • Zagadnienia gospodarcze, „Reforma” rolna, przemysł, handel i pozostałe gałęzie gospodarki;
  • Sytuacja materialna ludności;
  • Polacy na Kresach II Rzeczypospolitej;
  • Mniejszości narodowe;
  • Kościół katolicki i inne wyznania;
  • Młodzież;
  • Kultura i sztuka;
  • Obszary niezależne od wpływów sowieckich w kulturze, nauce i religii.

Aparat bezpieczeństwa, wojsko i sądownictwo w latach 1944–1947:

  • Powstanie i rozwój struktur policji politycznej – Resort/Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego;
  • Terror jako narzędzie zdobycia i utrzymania władzy;
  • Instrumentalizacja wymiaru sprawiedliwości;
  • Wojsko Polskie i jego rola w instalowaniu systemu komunistycznego w kraju;
  • Garnizony Armii Czerwonej i NKWD w Polsce;
  • Niejawna kontrola sowiecka w strukturach siłowych (doradcy, oficerowie sowieccy w wojsku).

Opozycja polityczna i zbrojna:

  • PSL i inne partie polityczne;
  • Zbrojne i cywilne podziemie niepodległościowe (AK, NIE, DSZ, WiN, NSZ, NZW i inne formacje zbrojne);

Propaganda i współczesne postrzeganie okresu 1944-1947:

  • Lata 1944–1947 w publikacjach i massmediach z okresu PRL;
  • Obraz pierwszych lat powojennych w świadomości społecznej i historycznej;
  • Okres 1944–1947 w kontekście dekomunizacji.

Sylwetki najważniejszych postaci

Przewidziana jest publikacja materiałów pokonferencyjnych, w związku z tym prelegenci będą zobowiązani do dostarczenia w ciągu trzech miesięcy po zakończeniu konferencji tekstów, opracowanych zgodnie z instrukcją wydawniczą IPN.

Formularz zgłoszeniowy, zawierający proponowany tytuł wystąpienia i krótki abstrakt (max.250 słów) wraz z notatką biograficzną oraz danymi kontaktowymi, prosimy przesyłać na adres organizatorów:

  • dr Mirosław Surdej miroslaw.surdej@ipn.gov.pl
  • dr Paweł Fornal pawel.fornal@ipn.gov.pl.

Termin zgłoszeń upływa 30 kwietnia 2019 r.

do góry