Nawigacja

Aktualności

Ogólnopolska konferencja naukowa „Koncesjonowany kapitalizm. Gospodarka nieuspołeczniona PRL lat osiemdziesiątych: ludzie, procesy i uwarunkowania” – Gdańsk, 28–29 maja 2018 (termin przyjmowania zgłoszeń upłynął)

Oddziałowe Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku
zaprasza do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej 

Koncesjonowany kapitalizm.
Gospodarka nieuspołeczniona PRL lat osiemdziesiątych: ludzie, procesy i uwarunkowania

Socjalistyczne pryncypia gospodarki centralnie sterowanej w PRL traciły status dogmatu już od 1956 roku. Dopiero jednak ogłoszona w lipcu 1982 roku ustawa o zasadach prowadzenia działalności gospodarczej przez podmioty zagraniczne wywołała prawdziwą falę zmian. W krótkim czasie w całej Polsce powstały setki podmiotów gospodarczych. Cieszyły się one dużymi przywilejami (w tym podatkowymi), a jednocześnie zostały objęte ścisłą kontrolą komunistycznego aparatu władzy. Oficjalnie miały łagodzić braki gospodarki centralnie sterowanej. Z tego punktu widzenia można też widzieć wszystkie próby reform gospodarczych podjęte w latach osiemdziesiątych (zwłaszcza przez ekipę premiera Mieczysława Rakowskiego).

W praktyce stworzono anomalię systemową. Ten swoisty peerelowski protokapitalizm powodował poważne napięcia i stwarzał przestrzeń do wielu nadużyć. Wynikało to między innymi z samej natury systemu władzy (koncesji na prowadzenie działalności udzielali wojewodowie), roli Służby Bezpieczeństwa (kontrola operacyjna dawała sposobność fałszywych rekomendacji i tworzenia przez funkcjonariuszy różnych fikcji operacyjnych), a także sytuacji na rynku pracy (konkurencyjność zarobków wobec przedsiębiorstw i administracji państwowej powodowała odpływ kadr sektora państwowego) oraz na rynku dóbr (niezwykła presja popytowa).

Przekształcenia gospodarcze dały także nieoczywisty impuls elitotwórczy. Wokół przedsiębiorców ogniskowało się życie towarzyskie, skupiając wysokich rangą urzędników, funkcjonariuszy SB, wojska i milicji, działaczy PZPR, dyrektorów przedsiębiorstw państwowych, pracowników handlu zagranicznego, co bardziej majętnych rzemieślników, a także dziennikarzy czy ludzi kultury. Na tym polu pierwsze kroki stawiała niemała część przyszłych elit biznesowych III RP.

Konferencja stawia sobie ze cel wszechstronną i multidyscyplinarną analizę zjawiska koncesjonowanego kapitalizmu, pod kątem różnego rodzaju asymetrii prawnych, „rent władzy”, przywilejów, nadużyć oraz afer gospodarczych związanych z tymi podmiotami, nie tylko w perspektywie historiograficznej, ale też prawniczej, ekonomicznej, kryminologicznej i socjologicznej. Zachęcamy zarówno do podjęcia prób syntetycznych ujęć, jak i studiów przypadku czy analiz strukturalnych. Referaty mogą być poświęcone konkretnym osobom, organizacjom i środowiskom, kontekstowi społeczno-politycznemu i ekonomiczno-prawnemu lat osiemdziesiątych oraz mechanizmom nadużyć w gospodarce nieuspołecznionej.

Główne obszary tematyczne:

  • funkcjonowanie firm polonijno-zagranicznych
  • uwłaszczenie nomenklatury i spółki nomenklaturowe
  • służby specjalne PRL a nowe podmioty gospodarcze
  • wymiar sprawiedliwości i instytucje kontrolne państwa wobec gospodarki nieuspołecznionej
  • koncesjonowany kapitalizm a teoretyczne modele transformacji ustrojowej
  • społeczna percepcja enklaw kapitalizmu
  • przestępczość „czerwonych kołnierzyków”
  • koncesjonowany kapitalizm w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Konferencja odbędzie się w dniach 28–29 maja 2018 roku w siedzibie IPN w Gdańsku (Al. Grunwaldzka 216). Organizatorzy nie pobierają opłaty konferencyjnej, pokrywają także koszty noclegu uczestników. Uczestnicy zapewniają sobie dojazd we własnym zakresie. Planowana jest publikacja pokonferencyjna.

Propozycje referatów (dane kontaktowe, tytuł wystąpienia wraz z abstraktem zawierającym do 2500 znaków) i ewentualne pytania prosimy kierować na adres organizatorów:

Michał Przeperski, michal.przeperski@ipn.gov.pl
dr Daniel Wicenty, daniel.wicenty@ipn.gov.pl

do góry