Nawigacja

Aktualności

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Biskupi w rzeczywistości politycznej Polski »ludowej«” – Warszawa, 14–15 lutego 2018

Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie oraz Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego zapraszają do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej „Biskupi w rzeczywistości politycznej Polski »ludowej«”, która odbędzie się w dniach 14–15 lutego 2018 r. w Warszawie.

Celem konferencji, realizowanej w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Władze komunistyczne wobec Kościołów i związków wyznaniowych 1944–1989”, jest przedstawienie sytuacji biskupów w realiach politycznych Polski „ludowej”. Chodzi nie tylko o zaprezentowanie poglądów hierarchów kościelnych dotyczących sytuacji powojennej Polski, ale również omówienie, w jaki sposób duchowieństwo, wierni i władze komunistyczne oceniały poglądy i postawę danego biskupa.

Polscy biskupi od początku istnienia Polski „ludowej” nie ukrywali swojego sceptycyzmu, a nawet negatywnego stanowiska wobec komunistycznych władz, narzuconych przez sowieckiego okupanta. Niemniej jednak z biegiem czasu podejście hierarchii kościelnej do rzeczywistości politycznej powojennej Polski zróżnicowało się. Część biskupów uważała, że komunistyczne państwo jest bezwzględnym przeciwnikiem Kościoła, a część – że można w jakiś sposób dojść do porozumienia z władzami Polski „ludowej”. Wspomniana problematyka była omawiana w sposób przyczynkarski w wielu pracach o różnorodnym charakterze – głównie w monografiach dotyczących relacji państwo – Kościół w PRL czy biografiach poszczególnych biskupów działających w Polsce powojennej. Celem konferencji będzie rozszerzenie i pogłębienie wiedzy dotyczącej tytułowej problematyki oraz przygotowanie monografii wieloautorskiej, obejmującej możliwie szerokie spektrum członków Episkopatu Polski. Nacisk położony zostanie na zaprezentowanie poglądów ordynariuszy diecezji oraz najważniejszych sufraganów. Podejmiemy również próbę zaprezentowania podejścia Episkopatu Polski do wybranych problemów społeczno-politycznych Polski „ludowej”.

PROGRAM

Dzień I
14 II 2018
Dom Arcybiskupów Warszawskich ul. Miodowa 17

9.30 Otwarcie konferencji

  • Kard. Kazimierz Nycz, arcybiskup metropolita warszawski
  • Dr Jarosław Szarek, prezes IPN
  • Marcin Adamczewski, dyrektor Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego

Panel I
Polscy biskupi jako wolni ludzie w zniewolonym kraju
10.00–12.00

  • 10.00–10.30 – prof. dr hab. Jan Żaryn (Senat RP, UKSW), Polscy biskupi jako ludzie wewnętrznie wolni
  • 10.30–12.00 dyskusja panelowa nad referatem prof. Jana Żaryna:
    dr Ewa K. Czaczkowska (UKSW)
    dr Rafał Łatka (IPN)
    dr hab. Paweł Skibiński (UW)
    ks. dr hab. Dominik Zamiatała prof. UKSW
    prof. Jan Żaryn (Senat RP, UKSW)
  • 12.00–12.20 przerwa kawowa

Panel II
Biskupi krakowscy w realiach PRL
12.00–14.00

  • 12.00–12.20 dr Ewa K. Czaczkowska (UKSW), Stosunek kard. Adama Stefana Sapiehy do władz powojennej Polski
  • 12.20–12.40 dr Michał Białkowski (UMK), Karol Wojtyła jako członek Konferencji Episkopatu Polski (1958–1978)
  • 12.40–13.00 dr Edgar Sukiennik (Muzeum JPIIiPW), Metropolita krakowski Karol Wojtyła wobec władz PRL 
  • 13.00–13.20 dr Rafał Łatka (IPN), Osoba numer 2 w polskim Kościele. Kardynał Franciszek Macharski w ostatniej dekadzie PRL (1979–1989)
  • 13.20–14.00 dyskusja

14.00–15.00 przerwa obiadowa

Panel II
Biskupi metropolii warszawskiej w realiach PRL
15.00–17.40

  • 15.00–15.20 dr hab. Paweł Skibiński (UW), Działalność abp. Bronisława Dąbrowskiego – negocjacje, rozgrywka, świadectwo
  • 15.20–15.40 dr Milena Kindziuk (UKSW),  Prymas Józef Glemp wobec stanu wojennego
  • 15.40–16.00 dr hab. Leszek Zygner prof. PWSZ w Ciechanowie, Biskup płocki Tadeusz Paweł Zakrzewski (1946–1961) wobec władzy ludowej
  • 16.20–16.40 dr Tomasz Brzustowski (badacz niezależny), Biskup lubelski Piotr Kałwa – lubelski Kościół wobec komunizmu
  • 16.40–17.00 Krzysztof Kierski (IPN Olsztyn, UWM Olsztyn), Biskupi diecezji warmińskiej w rzeczywistości politycznej PRL. Wybrane zagadnienia
  • 17.00–17.40 dyskusja i zamknięcie pierwszego dnia konferencji

Dzień II
15 II 2018
Przystanek Historia, ul. Marszałkowska 21/25

10.00 Otwarcie drugiego dnia konferencji

Panel III
Ordynariusze diecezji w realiach Polski ludowej

10.00–11.40

  • 10.00–10.20 dr hab. Ryszard Gryz, prof. UJK, Biskup kielecki Czesław Kaczmarek w starciu z komunistycznym totalitaryzmem (1945–1963)
  • 10.20–10.40 dr Izabela Mazanowska (IPN Bydgoszcz), Biskup Kazimierz Józef Kowalski wobec działań komunistycznych władz wyznaniowych w diecezji chełmińskiej w latach 1946–1972
  • 10.40–11.00 dr hab. Sabina Bober (KUL), Nauczanie biskupa Tokarczuka jako antidotum na propagandę komunistyczną
  • 11.00–11.20 dyskusja
  • 11.20–11.40 przerwa kawowa

11.40–13.40 (część II)

  • 11.40–12.00 dr hab. Krzysztof Sychowicz (IPN Białystok), Biskup Władysław Jędruszuk  i jego działalność w dokumentach władz administracyjnych na terenie województwa białostockiego 
  • 12.00–12.20 Kamil Kartasiński (UŚ), Biskup Herbert Bednorz. Pasterz śląskich robotników i ich rodzin
  • 12.20–12.40 dr Andrzej Grajewski („Gość Niedzielny”), Biskup Herbert Bednorz wobec Solidarności i stanu wojennego 1980–1983
  • 12.40–13.00 dr Zbigniew Stanuch (IPN Szczecin), Bp Ignacy Jeż jako rządca diecezji koszalińsko–kołobrzeskiej w realiach Polski ludowej na tzw. Pomorzu Środkowym (1972–1989)
  • 13.00–13.40 dyskusja

13.40–14.40 przerwa obiadowa

Panel IV
Sufragani w realiach Polski ludowej
14.40– 16.30

  • 14.40–15.00 dr Daniel Gucewicz (IPN Gdańsk), „Szara eminencja” gdańskiej kurii. Działania komunistycznych władz wobec wikariusza generalnego diecezji gdańskiej ks. Bernarda Polzina
  • 15.00–15.20 dr Łucja Marek (IPN Kraków), Sprzeciw na gruncie prawa. Biskup Juliusz Bieniek – sufragan diecezji katowickiej wobec władzy ludowej
  • 15.20–15.40 Marcin Tunak (UAM), Aparat bezpieczeństwa Polski ludowej wobec ks. bp. Franciszka Jedwabskiego
  • 15.40–16.00 dr Barbara Świtalska-Starzeńska (Muzeum JPIIiPW), Działalność charytatywna bp. Czesława Domina w stanie wojennym (1981–1983)
  • 16.00–16.30 dyskusja
  • 16.30–16.50 przerwa kawowa

Panel V
Varia
16.50–18.10

  • 16.50–17.10 dr Beata Piecha-van Schagen (Muzeum Górnictwa Węglowego), „A kaj jest Barbórka?”. Biskupi górnośląscy wobec odnawiania kultu św. Barbary w kopalniach węgla kamiennego w 1980 roku
  • 17.10–17.30 Andrzej W. Kaczorowski (badacz niezależny), Krynicka „Ostoja” Prymasa Wyszyńskiego
  • 17.30–17.50 Mateusz Szłapka (UAM), Sprawa bp. Józefa Padewskiego jako przykład działań komunistów wobec zwierzchnich władz kościołów mniejszościowych w latach 1945–1951
  • 17.50–18.10 dyskusja i zamknięcie konferencji

18.30–19.30
Polscy biskupi w realiach Polski ludowej na przykładzie abp. Antoniego Baraniaka
Prezentacja i dyskusja na temat albumu Antoni Baraniak 1904–1977
dr hab. Konrad Białecki
dr Rafał Łatka
dr hab. Rafał Reczek
dr hab. Elżbieta Wojcieszyk
prof. Jan Żaryn

Zgłoszenia i ewentualne pytania prosimy kierować do organizatora konferencji:

dr Rafał Łatka
rafal.latka@ipn.gov.pl 
tel. 22 581–85–31

do góry